Поршеньдер мен сақиналарды орнату дизель 740 Камаз

Поршеньге екі компрессиялық сақина және бір майсыдырғыш сақина орнатылады.

Компрессиялық сақиналар газдардың сығылу және кеңею кезінде картерге өтуіне жол бермеуге арналған.

Сонымен қатар, олар жылуды поршеньнен цилиндрге беруге қызмет етеді.

Майсыдырғыш сақина цилиндрдің жұмыс бетінен артық майды кетіруге және оның жану камерасына түсуіне жол бермеуге қызмет етеді.

Цилиндр бастарының төрт бекіту бұрандасын бұрап (1-сур.) цилиндрлер блогының бастарын шешеміз.

13 мм бастиекпен май поддонының сомындарын бұрап, қозғалтқыш поддоны мен поддон тығыздағышын шешеміз. Картер «жабысып» қалса, оны ағаш төсем арқылы қағу керек.

13 және 17 кілттермен май сорғысын шешеміз.

1. Шатун бұрандаларының сомындарын бұрап, шатун қақпақтарын шешу (4-сур.). Қақпақ тығыз орныққандықтан, балғамен жеңіл соққылармен қағып босату керек.
2. Қақпақтан шатун подшипнигінің вкладышын шығару.

3. Поршеньді цилиндрден шығатындай етіп цилиндрге итереміз, содан кейін оны шатунмен бірге шығарамыз.
4. Шатуннан шатун подшипнигінің вкладышын шығарамыз.

Назар аударыңыз! Поршеньді шатунмен бірге цилиндрден абайлап шығару керек, цилиндр айнасын зақымдамау үшін.

5. Шатун мен шатун қақпағындағы белгілерді тексеру. Егер белгілер көрінбесе — шатун мен қақпақты цилиндр нөмірімен белгілеу.

6. Дәл осылай қалған поршеньдерді шатундарымен бірге шығарамыз.

7. Плунжерлік кеңейткіш көмегімен поршень сақиналарын шешеміз.

8. Поршеньнің екі жағынан бекітпе сақиналарды шешеміз.
9. Поршеньді май ваннасында қыздырып, поршень саусағын шатуннан шығарамыз; алдын ала шатунның поршеньге қатысты орнын белгілеп аламыз.

10. Дәл осылай қалған поршеньдерді шатундардан шешу.
11. Бөлшектегеннен кейін барлық бөлшектерді бензинде жуу.
12. Поршеньдерді күйеден тазалау.
13. Поршень сақиналарының ойықтарын ескі поршень сақинасымен немесе сақинаның сынығымен тазалау.

Қозғалтқышты жинау кезінде поршень үстіндегі саңылауды азайту үшін поршень нұсқасын таңдау арқылы оның гильзаның тығыздағыш торцынан 0,5–0,7 мм шығуын қамтамасыз етеді. Поршень нұсқасының индексі (10, 20, 30, 40) оның түбіне, сондай-ақ гильзалардың шығыңқы жерінің жұмыс істемейтін торцына жазылады.

Поршень сақинасының бос күйдегі диаметрі цилиндр диаметрінен үлкен, сондықтан орнату кезінде ол цилиндр қабырғаларына тығыз жабысады. Поршень ойығында сақина кіші саңылаулы лабиринттік тығыздағыш құрайды. Поршень үстіндегі кеңістіктен осы лабиринтке түскен газдар қысымы мен жылдамдығын төмендетіп, сақинаны цилиндр қабырғасына қысады. Сақинадағы кесікті құлып деп атайды. Жұмыс күйінде сақина қызған кезде қысылып қалмауы үшін құлыпта әрқашан саңылау болуы керек. Поршеньді цилиндрге орнату кезіндегі саңылау мәні компрессиялық сақиналар үшін 0,4–0,8 мм, майсыдырғыш сақина үшін 0,3–0,7 мм шегінде болады. Сақиналардың еркін серпілуі үшін оларды поршень ойықтарында биіктігі бойынша да аздаған саңылаумен орнатады. Жоғарғы компрессиялық сақинаның торцтық саңылауы төменгіге қарағанда біршама үлкен.

Компрессиялық сақиналар трапеция тәрізді қимаға ие. Жоғарғы компрессиялық сақинаның жұмыс беті хроммен қапталған, айна тәрізді; төменгісінікі — молибденмен, ол күңгірт.

Поршень қозғалған кезде сақиналар ойықтардың не жоғарғы, не төменгі жазықтықтарына қысылып, газдардың ойықтар арқылы картерге өтуіне жол бермейтін қажетті тығыздауды жасайды. Бұл ретте компрессиялық сақиналар цилиндр қабырғаларынан сыдырып алған майды жану камерасына айдап шығаруы мүмкін: поршень төмен қозғалғанда май сақина мен ойықтың төменгі жазықтығы арасындағы саңылауда жиналады, ал жоғары қозғалғанда май сақина мен ойықтың жоғарғы жазықтығы арасындағы саңылауға сығылып шығады. Сору тактісінде цилиндрдегі сиреу де бұған ықпал етеді. Сақина — поршень ойығы жалғасындағы торцтық саңылау ұлғайған сайын сақиналардың сорғылау әсерінен жану камерасына айдалатын май мөлшері артады, нәтижесінде оның шығыны күрт өседі. Сондықтан сақиналарды поршеньге орнатқаннан кейін торцтық саңылауды тексеру қажет.

Майсыдырғыш сақина жинамалы; ол хромдалған жұмыс беті бар қорап тәрізді қималы шойын сақинадан және ширатылған серіппелі кеңейткіштен тұрады. Сақиналарды хромдау олардың тозуға төзімділігін арттырады. Поршеньдегі майсыдырғыш сақинаға арналған төменгі ойықта сақина цилиндр бетінен сыдырып алған майды бұру үшін бүкіл шеңбер бойымен тесіктер бар.

Поршень шатунмен қуыс жүзбелі типті саусақпен жалғанған, оның поршеньдегі осьтік жылжуы екі серіппелі бекітпе сақинамен шектеледі. Шатундар болаттан, қос таврлы қималы. Шатунның төменгі басы ажырамалы. Вкладыштарды дәл орнату үшін шатунның төменгі басын қақпақпен жинақтап өңдейді, соның салдарынан шатун қақпақтары өзара алмастырылмайды. Қақпақ пен шатунға үш таңбалы реттік нөмірлер түріндегі жұптық белгілер қойылған. Сонымен қатар, шатун қақпағына цилиндрдің реттік нөмірі басылған.

Шатунның жоғарғы басындағы сырғанау подшипниктері ретінде қола жұмыс қабаты бар биметалдық ажырамайтын төлкелер қызмет етеді; шатунның төменгі басында — алынбалы өзара алмастырылатын вкладыштар. Шатунның төменгі басының қақпағы шатунның төменгі басының бүйір шығыңқыларына престелген екі бұрандаға сомындармен бекітіледі.

Шатун бұрандалары мен сомындарын өздігінен бұралып кетуден арнайы бекіту қарастырылмаған. Бұл шатун бұрандаларының сомындарын тарту талаптарын қатаң орындаған жағдайда, шатун бұрандаларының айналмалы күш әсерінен өздігінен бұралып кетуден автоматты түрде қорғалатындығымен түсіндіріледі. Шатун бұрандалары жеткіліксіз немесе шамадан тыс тарту салдарынан үзілуі мүмкін. Бұрандаларды 0,25–0,27 мм ұзаруға дейін тарту керек.

740 КамАЗ дизеліне сақиналарды, поршеньдерді және гильзаларды орнату

Цилиндр гильзаларын блокқа орнату

Гильзаларды блокқа орнату алдында фаскаларға ЦИАТИМ жақпа майы жағылады. Цилиндр гильзалары ойықтардан шығып тұрған тығыздағыш сақиналарды кесіп алмай, қол күшімен абайлап салынады.

Шатунды поршеньмен жинау

Поршень саусақпен және шатунмен поршеньді 80÷100 °C температураға қыздырғаннан кейін жиналады. Шатундағы саусаққа арналған тесіктер мен саусақтың өзі алдын ала дизель майымен майланады. Саусақ бас бармақ күшімен орнатылады. Саусақты құралмен престеуге жол берілмейді.

Поршеньдегі ойықтар мен шатундағы вкладыш құлақшаларына арналған ойықтар бір жаққа орналасуы керек (13-сур.). Поршень саусақтары бекітпе сақиналармен бекітіледі.

Поршеньді таңдау коленвалдың шатун мойнының жоғарғы күйіндегі жасаушысынан гильзаның тіреу белдеуіне дейінгі қашықтық бойынша жүргізіледі, поршень түбінің цилиндр гильзасының тіреу белдеуінен шығуы 0,6÷0,7 мм шегінде болуы үшін (14-сур.).

Коленвалдың шатун мойнының жоғарғы күйіндегі жасаушысынан цилиндр гильзасының тығыздағыш белдеуіне дейінгі қашықтықты өлшеу әдісі 15-суретте көрсетілген.

1-кесте. Поршеньді гильза бойынша таңдау деректері

Поршеньдерді зауытта таңдағаннан кейін 10, 20, 30, 40 поршень нұсқаларының индекстері поршень түбіне және гильза торцының жұмыс істемейтін шығыңқысына жазылады. Жинау кезінде индексі бірдей поршеньдер мен цилиндрлерді таңдау керек.

Поршеньді гильзаға орнату кезінде поршеньдегі клапандарға арналған ойықтар коленвал осіне жақынырақ орнатылуы керек. Шатундардың төменгі бастарының торцтары мен коленвал мойындары арасындағы жиынтық саңылау (осьтік люфт) кемінде 0,15 мм болуы керек.

Поршень сақиналары поршеньге орнатылғанға дейін жылулық саңылауларға ие болуы керек. Поршень сақиналарының саңылауы диаметрі 120^+0,03 мм калибрде өлшенеді.

2-кесте. Поршень сақиналары саңылауларының өлшемдері

Поршень сақиналарын орнату

1. Поршень сақиналарын плунжерлік кеңейткіш көмегімен орнатамыз (бар болса).
2. Майсыдырғыш сақина поршень ойығына салынады және сақина кеңейткіштің қосылысы сақина құлыпына 180° бұрышпен орналасатындай етіп кигізіледі.
3. Содан кейін компрессиялық сақиналарды орнатамыз. Алдымен молибденмен қапталған сақинаны, содан кейін хроммен қапталған сақинаны саламыз.
4. Көршілес сақиналардың құлыптары әртүрлі жаққа бұрылады.