Редуктор бөлшектерін тексеру және ақауларын анықтау
Тексеру алдында редуктор бөлшектерін мұқият жуыңыз.
Бұл бөлшектердің тозуы мен зақымдануын анықтауды жеңілдетеді.
Басты беріліс тістегеріштерінің тістерінде зақымданулардың жоқтығын және тістердің жұмыс беттеріндегі жанасу дақтарының дұрыс орналасуын тексеріңіз.
Рұқсат етілмейтін тозу кезінде бөлшектерді жаңаларымен ауыстырыңыз; егер ілінісу дұрыс болмаса, себебін табыңыз.
Қосалқы бөлшектерге жетекші және жетектелетін тістегеріштер шуыл мен жанасу бойынша таңдалған жинақта жеткізіледі, сондықтан бір тістегеріш зақымдалған кезде екеуі де ауыстырылады.
Саттелиттер саңылауларының және олардың осі беттерінің күйін тексеріңіз; елеусіз зақымданулар кезінде беттерді ұсақ түйіршікті қағазбен тегістеңіз, ал елеулі зақымданулар кезінде бөлшектерді жаңаларымен ауыстырыңыз.
Жартылай ось тістегеріштерінің мойын беттерінің және олардың дифференциал қорабындағы отыру саңылауларының күйін, қораптағы саттелиттер осіне арналған саңылаулардың күйін тексеріңіз.
Табылған зақымдануларды алдыңғы операциядағыдай жойыңыз, қажет болса тозған немесе зақымдалған бөлшектерді ауыстырыңыз.
Жартылай ось тістегеріштерінің тіреуіш шайбаларының беттерін қарап шығыңыз, тіпті елеусіз зақымдануларды жойыңыз. Шайбаларды ауыстырған кезде жаңаларын қалыңдығы бойынша таңдаңыз.
Жетекші тістегеріш пен дифференциал қорабының роликті мойынтіректерін қарап шығыңыз; олар тозусыз, тегіс жұмыс беттерімен болуы керек.
Мойынтіректерді олардың жұмысқа қабілеттілігіне күмәнданған кезде ауыстырыңыз: мойынтіректердің нашар күйі шуыл мен тістердің кептелуінің себебі болуы мүмкін.
Картерде және дифференциал қорабында деформациялар немесе жарықтардың жоқтығын тексеріңіз, қажет болса оларды жаңаларымен ауыстырыңыз.
Редукторды жинау
Редуктордың сенімді жұмысы төмендегі жинау және реттеу тәсілдерін қатаң сақтаумен қамтамасыз етіледі.
Редуктор бөлшектері 1-суретте көрсетілген.
Дифференциалды жинау
Трансмиссия майымен майлап, терезелер арқылы дифференциал қорабына тіреуіш шайбаларымен жартылай ось тістегеріштерін және саттелиттерді орнатыңыз.
Саттелиттер мен жартылай ось тістегеріштерін айналу осін қораптағы саңылау осімен сәйкестендіретіндей етіп айналдырыңыз, содан кейін саттелиттер осін кіргізіңіз.
Әрбір жартылай ось тістегерішінің осьтік саңылауын тексеріңіз: ол 0–0,10 мм болуы керек, ал дифференциал тістегеріштерінің айналуға қарсылық моменті 14,7 Н·м (1,5 кгс·м) аспауы керек.
Ұлғайған саңылау кезінде, бұл дифференциал бөлшектерінің тозуының белгісі, жартылай ось тістегеріштерінің тіреуіш шайбаларын қалыңырақ басқаларымен ауыстырыңыз.
Егер көрсетілген саңылауды ең қалың шайбаны орнатқан кезде де алу мүмкін болмаса, тістегеріштерді шамадан тыс тозуына байланысты жаңаларымен ауыстырыңыз.
Жетектелетін тістегерішті дифференциал қорабына бекітіңіз.
А.70152 қалыпымен дифференциал қорабына роликті мойынтіректердің ішкі сақиналарын басып кіргізіңіз.
Жетекші тістегерішті орнату және реттеу
Жетекші тістегеріштің жетектелетінге қатысты дұрыс күйі жетекші тістегеріш ұшы мен артқы мойынтіректің ішкі сақинасы арасында орнатылған реттеуіш сақинаның қалыңдығын таңдаумен қамтамасыз етіледі.
Реттеуіш сақинаны А.70184 қалыпымен және индикаторы бар А.95690 құрылғысымен таңдаңыз.
Операцияларды келесі реттілікпен жүргізіңіз.
Редуктор картерін стендке бекітіп, жетекші тістегеріштің алдыңғы және артқы мойынтіректерінің сыртқы сақиналарын картер ұяларына басып кіргізіңіз: алдыңғы мойынтірек үшін А.70185, артқы үшін — А.70171 қалыптарын пайдаланыңыз (2-сур.).
Жетекші тістегерішті имитациялайтын А.70184 қалыпына А.70152 қалыпының көмегімен артқы мойынтіректің ішкі сақинасын орнатып, қалыпты редуктор картерінің мойнына кіргізіңіз (3-сур.).
Алдыңғы мойынтіректің ішкі сақинасын, жетекші тістегеріш фланецін орнатып, мойынтірек роликтерінің дұрыс орнатылуы үшін қалыпты айналдыра отырып, сомынды 7,85–9,8 Н·м (0,8–1 кгс·м) моментімен тартыңыз.
А.95690 құрылғысын қалыптың 4 ұшына бекітіп, 0,01 мм бөліктері бар индикаторды нөлдік күйге орнатыңыз, оның табанын А.70184 қалыпының сол ұшына қойыңыз.
Содан кейін индикаторды 1 оның табаны дифференциал қорабы мойынтірегінің отыру бетіне түсетіндей етіп жылжытыңыз.
Индикаторы бар қалыпты 4 солға және оңға бұра отырып, индикатор тілі «а1» ең аз мәнін (4-сур.) көрсететін күйге орнатып, оны жазып алыңыз.
Осы операцияны екінші мойынтіректің отыру бетінде қайталап, «а2» мәнін анықтаңыз.
Жетекші тістегеріштің реттеуіш сақинасының «S» қалыңдығын анықтаңыз, ол «а» және «b» шамаларының алгебралық айырмасы болып табылады:
S = a − b, мұнда:
- a — қалыптың 1 ұшынан (4-сур.) дифференциал мойынтіректерінің мойындарына дейінгі орташа арифметикалық қашықтық: a = (a1 + a2) : 2;
- b — жетекші тістегеріштің номиналды күйден ауытқуы, мм-ге айналдырылған.
Ауытқу шамасы жетекші тістегеріште (5-сур.) миллиметрдің жүзден бір бөлігінде плюс немесе минус таңбасымен таңбаланады.
Реттеуіш сақинаның қалыңдығын анықтау кезінде «b» шамасының таңбасын және оның өлшем бірліктерін ескеріңіз.
Есептеу мысалы
Индикатормен анықталған «а» шамасы 2,91 мм-ге тең болсын («а» шамасы әрқашан оң), ал жетекші тістегеріште реттік нөмірден кейін «–14» ауытқуы қойылған.
«b» шамасын миллиметрмен алу үшін көрсетілген шаманы 0,01 мм-ге көбейту керек:
b = –14 · 0,01 = –0,14 мм.
Жетекші тістегеріш үшін реттеуіш сақинаның қалыңдығын миллиметрмен анықтаңыз:
S = а − b = 2,91 − (–0,14) = 2,91 + 0,14 = 3,05 мм.
Бұл жағдайда қалыңдығы 3,05 мм реттеуіш сақинаны орнатыңыз.
Жетекші тістегерішке қажетті қалыңдықтағы реттеуіш сақинаны кигізіп, А.70184 қалыпынан алынған артқы мойынтіректің ішкі сақинасын А.70152 қалыпымен (6-сур.) басып кіргізіңіз.
Аралық төлкені кигізіңіз.
Артқы көпір редукторын жөндеу кезінде редуктор картері, басты беріліс тістегеріштері немесе жетекші тістегеріш мойынтіректері ауыстырылған болса, жаңа аралық төлкені орнату қажет.
Егер көрсетілген бөлшектер бұрынғыдай қалса, аралық төлкені әлі де пайдалануға болады.
Жетекші тістегерішті редуктор картеріне кіргізіп, оған алдыңғы мойынтіректің ішкі сақинасын, май шағылыстырғышты, сальникті, жетекші тістегеріш фланецін және шайбаны орнатыңыз.
Тістегеріштің ұшына сомынды бұрап, жетекші тістегеріш фланецін бекітіп, оны тартыңыз.
Жетекші тістегеріш мойынтіректерін реттеу
Жетекші тістегеріштің жұмыс жүктемелері астындағы осьтік орын ауыстыруларын шектеу үшін оның мойынтіректерінде белгіленген шектерде алдын ала керілу жасау өте маңызды.
Керілу жетекші тістегеріштің айналуына қарсылық моментін өлшейтін 02.7812.9501 динамометрімен (7-сур.) бақыланады.
Айналуға қарсылық моменті мойынтіректердің тартылу дәрежесін анықтайды.
Ол жаңа мойынтіректер үшін 157–196 Н·см (16–20 кгс·см), 30 км және одан көп жүрістен кейінгі мойынтіректер үшін — 39,2–58,8 Н·см (4–6 кгс·см) болуы керек.
Фланец сомынын тарту кезінде динамометрмен мойынтіректердің жетекші тістегеріштің айналуына қарсылық моментін мезгіл-мезгіл тексеру керек.
Бұл ретте сомындағы момент 118–255 Н·м (12–26 кгс·м) шегінде болуы мүмкін.
Қарсылық моментін тексеру үшін динамометрді өтпелі төлкеге 3 кигізіп (8-сур.), моментті шектеу көрсеткішін 2 (7-сур. қар.) 196 Н·см (20 кгс·см) сәйкес келетін шкала бөлігіне орнатып, тұтқамен 4 сағат тілі бағытымен бірнеше айналым жасаңыз.
Жетекші тістегерішті айналдыру кезінде жылжымалы көрсеткіш 1 көрсеткіш 2-ден аспауы керек және 157 Н·см (16 кгс·см) кем емес көрсетуі керек.
Егер айналуға қарсылық моменті 157 Н·см (16 кгс·см) аз болса, ал 30 км жүрістен кейінгі мойынтіректер үшін 39,2 Н·см (4 кгс·см) болса, жетекші тістегеріш фланецінің сомынын тартыңыз (белгіленген тарту моментінен аспай) және жетекші тістегеріштің айналуына қарсылық моментін қайта тексеріңіз.
Егер айналуға қарсылық моменті 196 Н·см (20 кгс·см) асса, ал жұмысқа келтірілген мойынтіректер үшін 58,8 Н·см (6 кгс·см) болса, бұл мойынтіректердің алдын ала керілуінің жоғары екенін көрсетеді, аралық төлкені жаңасына ауыстырыңыз, өйткені ол шамадан тыс жүктемеден реттеуді дұрыс жүргізуге мүмкіндік бермейтін мөлшерге дейін деформацияланған.
Аралық төлкені ауыстырғаннан кейін жинауды тиісті реттеулермен және тексерулермен қайталаңыз.
Дифференциал қорабын орнату
Картерге алдын ала жиналған дифференциал қорабын мойынтіректердің сыртқы сақиналарымен бірге орнатыңыз.
Екі реттеуіш сомынды 4 (9-сур.) мойынтірек сақиналарымен жанасатындай етіп орнатыңыз.
Мойынтірек қақпақтарын орнатып, бекіту бұрандаларын динамометриялық кілтпен тартыңыз.
Дифференциал қорабы мойынтіректерінің алдын ала керілуі және бүйірлік саңылауды реттеу
Бұл операциялар А.95688/R құрылғысымен және А.55085 кілтімен бір мезгілде орындалады.
Құрылғыны редуктор картеріне 1 және 6 бұрандалармен бекітіңіз, оларды реттеуіш сомындардың бекітпе пластиналарының бекіту бұрандаларының саңылауларына бұраңыз.
Құрылғының бағыттаушысы бойынша кронштейді 7 рычаг 5 қақпақтың сыртқы бүйір бетімен жанасқанша жылжытып, 8 бұранданы тартыңыз.
1 және 3 бұрандаларды (10-сур.) босатып, кронштейнді 4 индикатор 2-нің табаны жетектелетін тістегеріш тісінің бүйір бетіне тістің шетінде тірелетіндей етіп орнатып, содан кейін 1 және 3 бұрандаларды тартыңыз.
Реттеуіш сомындарды айналдыра отырып, жетекші және жетектелетін тістегеріштердің тістері арасындағы бүйірлік саңылауды 0,08–0,13 мм шегінде алдын ала реттеңіз.
Саңылау 6 тістегерішті тербелткен кезде индикатор 2 бойынша тексеріледі. Бұл ретте мойынтіректерде алдын ала керілу болмауы керек.
Реттеуіш сомындар тек мойынтіректермен жанасуда болуы керек, әйтпесе алдын ала керілуді өлшеудің дұрыстығы бұзылады.
Мойынтіректердің екі реттеуіш сомынын дәйекті және біркелкі тартыңыз, бұл ретте дифференциал мойынтіректерінің қақпақтары ажырайды және «D» қашықтығы (11-сур.) 0,14–0,18 мм-ге артады.
Дифференциал қорабы мойынтіректерінің дәл алдын ала керілуін орнатқаннан кейін, басты беріліс тістегеріштерінің ілінісуіндегі өзгермеуі керек бүйірлік саңылауды түпкілікті тексеріңіз.
Егер тістегеріштер ілінісуіндегі саңылау 0,08–0,13 мм-ден үлкен болса, жетектелетін тістегерішті жетекшіге жақындатыңыз, ал саңылау кіші болса, алыстатыңыз.
Мойынтіректердің белгіленген алдын ала керілуін сақтау үшін жетектелетін тістегерішті жылжыта отырып, мойынтіректердің бір реттеуіш сомынын тартып, екіншісін сол бұрышқа босатыңыз.
Бұл операцияны дәл орындау үшін бұрын белгіленген мойынтіректердің алдын ала керілу шамасын көрсететін индикаторды 9 (9-сур. қар.) бақылаңыз.
Сомындардың бірін тартқаннан кейін индикатордың көрсеткіші өзгереді, өйткені қақпақтардың «D» (11-сур. қар.) ажырауы және мойынтіректердің алдын ала керілуі артады.
Сондықтан екінші сомынды индикатор тілі бастапқы күйге оралғанша босатыңыз.
Жетектелетін тістегерішті жылжытқаннан кейін индикатор 9 (9-сур. қар.) бойынша бүйірлік саңылау шамасын тексеріңіз. Егер саңылау нормаға сәйкес келмесе, реттеуді қайталаңыз.
А.95688/R құрылғысын шешіп, реттеуіш сомындардың бекітпе пластиналарын орнатып, оларды серіппелі шайбалары бар бұрандалармен бекітіңіз.
Қосалқы бөлшектерге бекітпе пластиналар екі түрде жеткізіледі: сомынның ойығының орналасуына байланысты бір немесе екі табанды.
Редуктор тораптарын реттеу және жөндеу стендте орындалады, онда редукторды шуылға сынауға және тістердің жұмыс беттеріндегі жанасу дағының орналасуы мен пішінін төменде көрсетілгендей тексеруге болады.
Басты беріліс тістегеріштерінің тістерінің жұмыс бетінің жанасуын тексеру
Стендте басты беріліс тістегеріштерінің ілінісу сапасын түпкілікті тексеру үшін:
- реттелген редукторды стендке орнатып, жетектелетін тістегеріштің тістерінің жұмыс беттерін қорғасын тотығының жұқа қабатымен майлаңыз;
- стендті іске қосып, стенд рычагтарымен орнатылған жартылай осьтердің айналуын тежеңіз, жүктемелер астында жетектелетін тістегеріш тістерінің беттерінде жетекші тістегеріш тістерімен жанасу іздері қалуы үшін;
- стендтің айналу бағытын өзгертіп, тежей отырып, жетектелетін тістегеріш тістерінің екінші жағында жанасу іздерін алыңыз, бұл автомобильдің артқа қозғалысына сәйкес келеді.
Егер жетектелетін тістегеріш тістерінің екі жағында да жанасу дағы тістің тар ұшына жақын біркелкі орналасып, ұзындықтың үштен екісін алып, тістің төбесі мен табанына шықпаса, 12-суретте көрсетілгендей, ілінісу қалыпты деп саналады.
Тістің жұмыс бетіндегі жанасу дағының дұрыс орналаспау жағдайлары 12-суретте (2, 3, 4, 5) көрсетілген.
Жетекші тістегеріштің дұрыс күйін сақинаны ауыстыра отырып реттеу үшін торапты бөлшектеу қажет.
Жинау кезінде жетекші тістегеріш роликті мойынтіректерінің алдын ала керілуі, айналуға қарсылық моментін тексеру, дифференциал қорабы роликті мойынтіректерінің алдын ала керілуі және басты беріліс тістегеріштерінің ілінісуінің бүйірлік саңылауын реттеу бойынша барлық операцияларды қайталаңыз.
Қолданылатын материалдар мен құралдар
- Трансмиссия майы — жинау кезінде дифференциал бөлшектерін майлау үшін.
- Ұсақ түйіршікті қағаз — саттелиттер мен олардың осі беттерінің елеусіз зақымдануларын тегістеу үшін.
- А.70184, А.70185, А.70171, А.70152, А.70.171 қалыптары — мойынтіректер мен реттеуіш сақиналарды басу және орнату үшін.
- Индикаторы бар А.95690 құрылғысы — жетекші тістегеріштің реттеуіш сақинасының қалыңдығын анықтау үшін.
- 02.7812.9501 динамометрі — жетекші тістегеріш мойынтіректерінің алдын ала керілуін бақылау үшін.
- А.95688/R құрылғысы және А.55085 кілті — дифференциал мойынтіректерінің алдын ала керілуін және бүйірлік саңылауды реттеу үшін.
- Динамометриялық кілт — мойынтірек қақпақтарының бекіту бұрандаларын тарту үшін.
- Қорғасын тотығы — стендте тістердің жанасу дағын тексеру үшін.
- Жаңа аралық төлке, реттеуіш сақина, тіреуіш шайбалар, мойынтіректер, сальниктер — жөндеу кезінде ауыстырылатын бөлшектер.