Қозғалтқышты салқындату жүйесі
Салқындату жүйесі қозғалтқыштың жұмыс температурасын ұстап тұруға қызмет етеді.
Қозғалтқышта пайда болатын жылу цилиндрлер блогы мен цилиндр басының арналары арқылы өтетін салқындатқыш сұйықтықпен жұтылады. Содан кейін бұл жылу сұйықтықтан радиатор арқылы өткен кезде ауамен алынады.
Салқындатқыш сұйықтық алдыңғы бөлу шестерняларының қақпағы астында орналасқан және жүйеде қысым жасайтын су сорғысына келіп, цилиндрлер блогының жоғарғы қуысындағы және цилиндр басы төсемесіндегі тесіктерге түседі. Олар әрбір цилиндрдің айналасында және цилиндрлер арасында орналасқан.
Салқындатқыш сұйықтық цилиндр басына келіп, клапандар аралығын және форсункалар орнатылған жерлерді айналып өтеді. Содан кейін ол жинақтау жабдығына қосылу жерлері арқылы цилиндр басындағы шығару арналарына және термостат корпусына қарай жүреді.
Қозғалтқыш термостат ашылатын температураға жетпейінше, салқындатқыш сұйықтық айналма құбыр арқылы су сорғысының кірісіне беріледі. Қозғалтқыш термостат ашылатын температураға жеткенде, термостат ашылып, сұйықтық радиатор арқылы өте бастайды, ал су сорғысына баратын айналма арна жабылады. Термостат температураны 82–95 °C диапазонында ұстап тұрады.
Салқындату жүйесінің негізгі элементтері
Радиатор
Радиатор құбырлы-таспалы өзектен және полимерлік материалдан жасалған бақтардан тұрады. Оң бақта сұйықтықты төгуге арналған тығынды тесік бар.
Кеңейту багы
Температураға байланысты салқындатқыш сұйықтық көлемін өтеу үшін кеңейту багы орнатылған. Бақ корпусында сұйықтық деңгейінің белгілері бар. Бақ қақпағында жүйедегі артық қысымды ұстап тұратын, сұйықтықтың 120 °C-қа дейін қайнауын қамтамасыз ететін шығару клапаны бар.
Су сорғысы
Су сорғысы цилиндрлер блогының алдыңғы қақпағына орнатылған және бөлу агрегаттарының белдігімен айналады.
Термостат
Термостат цилиндрлер блогына бекітілген корпуста орнатылған. 82 °C-қа дейін жабық, 95 °C-та ашылады.
Тұтқыр муфталы желдеткіш
Пластик қалақшалы желдеткіш тұтқыр муфтаның алдыңғы қақпағына орнатылып, төрт бұрандамен бекітіледі. Гидрофрикциялық желдеткіш муфтасы тірекке орнатылып, бұрандалы төлке арқылы бекітіледі.
Гидрофрикциялық муфта радиатор арқылы өтетін ауа ағынының температурасына байланысты желдеткіш айналу жиілігін өзгертуге мүмкіндік береді. Төмен температурада жиілік ең төмен, температура көтерілген сайын артады. Муфта роторы желдеткіш орнатылған корпусқа қатаң байланыспаған, момент жұмыс сұйықтығының ішкі үйкелісі есебінен беріледі. Жиілік сұйықтықтың муфтаның ішкі қуыстары арқылы ағуы есебінен өзгереді, бұл ішкі арналардың ашылуына немесе жабылуына байланысты және пластиналық клапанның қозғалысымен реттеледі. Температураға байланысты биметалдық серіппенің әсерінен клапанның орны өзгереді. Биметалдық серіппе муфтаның сыртында, алдыңғы бөлігінде орнатылған.
Тұтқыр муфта корпусындағы желдеткіштің айналу жиілігі ауа температурасы көтерілген сайын артып, иінді біліктің айналу жиілігіне теңеседі. Қозғалтқыштың қызып кетуінің, әсіресе ауыр жол жағдайында немесе кептелісте, себебі желдеткіштің гидрофрикциялық муфтасының істен шығуы болуы мүмкін.
Муфтаны қозғалтқыш жұмыс істемей тұрғанда тексеру үшін желдеткіштің жеңіл айналуын, қатты осьтік және радиалды люфттардың, сондай-ақ май іздерінің болмауын тексеріңіз. Май іздері болса, муфта ауыстырылуға тиіс. Жылытылған қозғалтқышта (капот жабық) иінді біліктің айналу жиілігін шамамен 3000 мин⁻¹ етіп орнатыңыз. Қалақша қалдық айналу моменті есебінен баяу айналады. Сұйықтық температурасы 80–85 °C болғанда муфта жұмысты бастауы керек және желдеткіш жылдамдығы айтарлықтай артады (әдетте шудың күшеюінен анықталады).
Алдын ала қыздырғыш-қосымша қыздырғыш
Алдын ала қыздырғыш-қосымша қыздырғыш алдыңғы бампердің оң қуысына («Comfort-2» жинақтамасындағы автомобильдерге) орнатылады. Дизель қозғалтқышының конструктивтік ерекшеліктеріне байланысты ұзақ бос жүрісте (әсіресе суық мезгілде) сұйықтық температурасы біртіндеп нормадан төмендейді, бұл жылытқыштың тиімділігін де төмендетеді. Қосымша қыздырғыш бұл кемшілікті жояды және бір мезгілде алдын ала қыздырғыш қызметін атқарады. Агрегат дизель отынымен жұмыс істейді, ол отын багынан арнайы дозалау сорғысымен беріледі.
Дозалау сорғысы раманың ішкі жағына орнатылып, отын багымен және жану камерасымен арнайы пластик отын құбырлары арқылы қосылған.
Салқындату жүйесі қосылыстарының герметикалығын тексеру
Кеңейту багындағы сұйықтықтың болуын, радиатордың кіріс және шығыс шлангілерін, шлангілердің су сорғысына, термостатқа, жылытқыш кранына, жылытқыштан сұйықтық шығару патрубкілеріне, EGR жылуалмастырғышына және жылытқышқа сұйықтық беру орындарын тексереміз.
Ағуды байқасаңыз, шлангіні шешу керек. Шлангілердің ағуының себебі, әдетте, патрубкілердің тығыздау бетінің коррозиясы. Бұл жерді тазалап, шлангіні орнату алдында герметик жағу қажет.
Салқындату жүйесінің ықтимал ақаулары
Қолданылатын материалдар: радиатор — алюминий құбырлы-таспалы өзек, полимерлік бақтар; шлангілер — майға төзімді резеңке, арматуралық өріммен; тығыздағыштар — ыстыққа төзімді резеңке; салқындатқыш сұйықтық — этиленгликоль негізіндегі антифриз, қоспалар пакетімен (концентрация бақыланады).
Салқындатқыш сұйықтықтың ағуы
Сыртқы ағулар
Шлангілерден, төгу крандарынан, су коллекторынан, қосқыш түтіктерден, компенсациялық тығындар мен құбыр тығындарынан, фитингтерден, сұйықтық беру және шығару магистральдарынан, EGR желдеткішінен, турбокомпрессор магистральдарынан, EGR клапанының магистральдарынан, EGR салқындатқышы мен клапанынан, радиатордың жылуалмасу элементінен, компрессор және цилиндр басы төсемелерінен, май салқындатқыштан, су сорғысының тығыздағышынан және жабдық жеткізушісінің жүйеге қосылған бөлшектерінен ағудың жоқтығына көз жеткізіңіз. Қажет болса, жүйені қысыммен сынаңыз.
Кеңейту багының қақпағы дұрыс таңдалмаған немесе төмен қысымға есептелген
Қақпақты тексеріңіз немесе ауыстырыңыз.
Шлангінің деформациясы, бітелуі немесе герметикалығының бұзылуы
Шлангілерді тексеріңіз.
Сұйықтық беру немесе ауа шығару магистральдарының бітелуі немесе дұрыс салынбауы
Магистральдардың салынуын және бітелмеуін тексеріңіз.
Жүйеге ауа кіру
Жүйеде ауа немесе жану өнімдерінің жоқтығына көз жеткізіңіз.
Сұйықтықтың біртіндеп немесе кенеттен қызып кетуі
Белсенді электрондық ақау кодтары немесе көп пассивті кодтар
Кодтарды оқып, INSITE жинағымен диагностика жасаңыз.
Радиатордың жылу оқшаулағыш қаптамасы немесе алдыңғы пердесі жабық
Қаптаманы немесе пердені ашыңыз.
Радиатор қабыршақтары зақымдалған немесе бітелген
Қабыршақтарды тексеріңіз.
Сұйықтық деңгейі нормадан төмен
Деңгейді және ағудың жоқтығын тексеріңіз.
Антифриз концентрациясы нормаға сай емес
Концентрацияны тексеріп, антифриз немесе су қосыңыз.
Желдеткіш қаптамасы немесе дефлекторлар зақымдалған немесе жоқ
Қаптама мен дефлекторларды тексеріңіз.
Желдеткіш белдігі зақымдалған немесе керілуі әлсіреген
Белдікті тексеріңіз, қажет болса ауыстырыңыз.
Желдеткіш жетегі немесе басқару жүйесі ақаулы
Жетек пен басқару жүйесін тексеріңіз.
Температура көрсеткіші немесе датчигі ақаулы
Көрсеткіш пен датчикті тексеріңіз, қажет болса жөндеңіз немесе ауыстырыңыз.
Кеңейту багы қақпағының клапаны дұрыс жұмыс істемейді
Қақпақты тексеріңіз немесе ауыстырыңыз.
Термостат дұрыс таңдалмаған немесе ақаулы
Термостаттың сәйкестігін және жұмысқа қабілеттілігін тексеріңіз.
Жүйеде кір, қақ немесе шөгінді
Салқындату жүйесін тазалаңыз.
Сұйықтық маймен ластанған
Майдың жүйеге ағуын тексеріп, сұйықтықты ауыстырыңыз.
Су сорғысы ақаулы
Цилиндрлер блогындағы қысымды тексеріңіз, қажет болса сорғыны ауыстырыңыз.
Сұйықтық температурасы нормадан төмен
Термостат дұрыс таңдалмаған немесе ақаулы
Термостатты каталог бойынша тексеріп, жұмысқа қабілеттілігін тексеріңіз.
Желдеткіш жетегі немесе басқару жүйесі ақаулы
Жетек пен басқару жүйесін тексеріңіз.
Қозғалтқыш тым ұзақ бос жүрісте жұмыс істейді
Қозғалтқышты ұзақ уақыт бос жүрісте қалдыруға болмайды.
Майдағы салқындатқыш сұйықтық
Май салқындатқыш ақаулы
Май салқындатқышты тексеріңіз.
Ішкі ағулар
Жүйені қысыммен сынап, ішкі ағуларды іздеңіз.
Цилиндр басы төсемесі герметикалы емес
Цилиндр басы төсемесін тексеріңіз.
Цилиндр басында жарықтар немесе кеуектер
Цилиндр басын қысыммен сынаңыз.
Цилиндрлер блогында жарықтар немесе кеуектер
Цилиндрлер блогын тексеріңіз.