Рухавік ВАЗ-2112

Рухавік ВАЗ-2112 бензінавы, чатырохтактны, чатырохцыліндравы, шэрагны, з папярочным размяшчэннем, шаснаццаціклапанны, з двума размеркавальнымі валамі.

Парадак работы цыліндраў: 1–3–4–2, адлік — ад шківа каленчатага вала.

Сістэма харчавання — фазавы размеркаваны ўпырск.

Кіраванне рухавіком — кантролер (Bosch, «Январь» або GM).

Большасць рухавікоў абсталёўваецца нейтралізатарам адпрацаваных газаў.

Рухавік з каробкай перадач і счапленнем утвараюць сілавы агрэгат, замацаваны ў маторным адсеку на чатырох эластычных гумаметалічных апорах.

Правая і левая апоры такія ж, як і на рухавіках 2110 і 2111.

Пярэдняя і задняя апоры — аднолькавыя, якія ўяўляюць сабой штангі.

Адным канцом штанга мацуецца да кранштэйна на рухавіку, другім — да кранштэйна на кузаве.

Справа на рухавіку (па ходзе аўтамабіля) размешчаны: прывады размеркавальных валаў і помпы астуджальнай вадкасці (зубчастым рамянём) і генератара (поліклінавым рамянём).

Злева размешчаны: тэрмастат, датчыкі тэмпературы астуджальнай вадкасці, датчык ціску масла, стартар (на картары счаплення).

Спераду: упускны калектар, паліўная рампа з фарсункамі, датчык дэтанацыі, масляны шчуп, шланг вентыляцыі картара, генератар (унізе справа), датчык фаз (уверсе справа).

Ззаду: выпускны калектар, масляны фільтр, датчык становішча каленчатага вала (унізе справа).

Зверху (пад пластыкавай вечкам) размешчаны рэсівер, свечкі (у накіравальных трубах, ушчыльненых гумавымі кольцамі) і высакавольтныя правады.

Блок цыліндраў адліты з чыгуну і мае індэкс «21083» — як і ў рухавікоў 2110 і 2111, аднак яны неўзаемазаменныя: адтуліны пад вінты галоўкі цыліндраў маюць разьбу М10×1,25 (у адрозненне ад М12×1,25 для блокаў рухавікоў 2110 і 2111) і меншую глыбіню.

Іншае адрозненне звязана з больш напружаным цеплавым рэжымам рухавіка 2112 у параўнанні з рухавікамі 2110 і 2111.

Для астуджэння поршняў падчас работы рухавіка іх днішчы абмываюцца знізу маслам праз спецыяльныя фарсункі, запрэсаваныя ў другую, трэцюю, чацвёртую і пятую апоры карэнных падшыпнікаў.

Цыліндры растачваюцца непасрэдна ў блоку. Намінальны дыяметр 82 мм пры рамонце можа быць павялічаны на 0,4 або 0,8 мм.

Клас цыліндра маркіруецца на ніжняй плоскасці блока лацінскімі літарамі ў адпаведнасці з дыяметрам цыліндра ў мм: А — 82,00–82,01, В — 82,01–82,02, С — 82,02–82,03, D — 82,03–82,04, Е — 82,04–82,05.

Максімальна дапушчальны знос цыліндра складае 0,15 мм на дыяметр.

У ніжняй частцы блока цыліндраў маецца пяць апораў карэнных падшыпнікаў са здымнымі вечкамі, якія мацуюцца да блока спецыяльнымі балтамі.

Вечкі неўзаемазаменныя (адтуліны пад падшыпнікі апрацоўваюцца ў зборы з вечкамі) і маркіраваныя для адрознення рыскамі на вонкавай паверхні.

У сярэдняй апоры маюцца гнёзды для ўпорных паўколаў, якія перашкаджаюць восеваму перамяшчэнню каленчатага вала.

Спераду (з боку шківа каленчатага вала) ставіцца сталеалюмініевае паўкола, ззаду — металакерамічнае.

Кольцы вырабляюцца з намінальнай і павялічанай на 0,127 мм таўшчынёй.

Пры перавышэнні восевага зазору каленчатага вала 0,35 мм мяняюцца адно або абодва паўколы (намінальны зазор — 0,06–0,26 мм).

Укладышы карэнных і шатунных падшыпнікаў — тонкасценныя сталеалюмініевыя.

Верхнія карэнныя ўкладышы першай, другой, чацвёртай і пятай апораў, якія ўсталёўваюцца ў блоку цыліндраў, забяспечаны канаўкай на ўнутранай паверхні.

У ніжніх карэнных укладышаў, верхняга ўкладыша трэцяй апоры і шатунных укладышаў канаўкі адсутнічаюць.

Рамоныя ўкладышы выпускаюцца пад шыйкі каленчатага вала, паменшаныя на 0,25, 0,50, 0,75 і 1,00 мм.

Каленчаты вал выраблены з высокатрывалага чыгуну.

Ён мае пяць карэнных і чатыры шатунныя шыйкі і забяспечаны васьмю процівагамі, адлітымі заадно з валам.

Каленчаты вал рухавіка 2112 адрозніваецца ад каленчатага вала рухавікоў 2110 і 2111 формай процівагаў і павышанай трываласцю.

Таму не дапускаецца ўсталёўка каленчатага вала ад рухавікоў 2110 і 2111 у рухавік 2112.

Для падачы масла ад карэнных шыек да шатунных у каленчатым вале прасвідраваны каналы, выхадныя адтуліны якіх закрыты запрэсаванымі заглушкамі.

На пярэднім канцы каленчатага вала на сегментнай шпонцы ўсталяваны зубчасты шкіў прывада размеркавальнага вала, да яго мацуецца шкіў прывада генератара, які таксама з'яўляецца дэмпферам круцільных ваганняў каленчатага вала.

На зубчастым вянцы шківа два зубы з 60 адсутнічаюць — упадзіны служаць для работы датчыка становішча каленчатага вала.

Да задняга канца каленчатага вала шасцю самакантравымі балтамі праз агульную шайбу мацуецца махавік (індэкс 2110), адліты з чыгуну, з напрэсаваным стальным зубчастым вянцом, які служыць для пуску рухавіка стартарам.

Канусападобная лунка каля вянца махавіка павінна знаходзіцца насупраць шатуннай шыйкі чацвёртага цыліндра (гэта неабходна для вызначэння ВМТ пасля зборкі рухавіка).

Шатуны — стальныя, двутаўровага сячэння, апрацоўваюцца разам з вечкамі.

На вечках, як і на шатунах, кляйміцца нумар цыліндра (ён павінен знаходзіцца па адзін бок шатуна і вечка).

Шатуны па дыяметры сталебронзавай утулкі, запрэсаванай у верхнюю галоўку, падраздзяляюцца на тры класы з крокам 0,004 мм.

Нумар класа кляйміцца на вечку шатуна. Таксама шатуны падраздзяляюцца на класы па масе — яны маркіруюцца фарбай або літарай на вечку шатуна.

Поршневы палец — стальны, трубчастага сячэння, плаваючага тыпу (свабодна круціцца ў верхняй галоўцы шатуна і ў бобышках поршня).

Ад выпадзення ён зафіксаваны двума стопорнымі спружыннымі кольцамі, якія размяшчаюцца ў праточках бобышак поршня.

Адрозніваюць тры класы пальцаў па вонкавым дыяметры (праз 0,004 мм): 1 — з сіняй, 2 — зялёнай, 3 — чырвонай (найменшага дыяметра) меткамі.

Поршань — з алюмініевага сплаву. Спадніца поршня ў падоўжным сячэнні — канічная, у папярочным — авальная.

У верхняй частцы поршня праточаны тры канаўкі пад поршневыя кольцы.

Канаўка масласьёмнага кольца мае высвідраваныя адтуліны, якія выходзяць у бобышкі, па якіх масла, сабранае кольцам са сценак цыліндра, паступае да поршневага пальца.

Адтуліна пад поршневы палец зрушана ад дыяметральнай плоскасці поршня на 1 мм.

Пры ўсталёўцы поршня неабходна арыентавацца па стрэлцы, выбітай на днішчы (яна павінна быць накіравана ў бок шківа каленчатага вала).

У поршняў рухавіка 2112 днішча плоскае, з чатырма паглыбленнямі пад клапаны (у поршняў рухавікоў 2110 і 2111 днішча мае авальную выемку).

Поршні па вонкавым дыяметры (вымяраецца ў плоскасці, перпендыкулярнай поршневаму пальцу, на адлегласці 51,5 мм ад днішча поршня), як і цыліндры, падраздзяляюцца на пяць класаў (маркіроўка — на днішчы).

Дыяметр поршня (для намінальнага памеру, мм): A — 81,965–81,975; B — 81,975–81,985; C — 81,985–81,995; D — 81,995–82,005; Е — 82,005–82,015.

У продаж паступаюць поршні класаў А, C і Е (намінальнага і рамонтных памераў): разліковы зазор паміж імі — 0,025–0,045 мм, а максімальна дапушчальны зазор пры зносе — 0,15 мм.

Не рэкамендуецца ўсталёўваць новы поршань у зношаны цыліндр без яго растачкі: праточка пад верхняе поршневае кольца ў новым поршні можа апынуцца крыху вышэй, чым у старым, і кольца можа зламацца аб «ступеньку», якая ўтвараецца ў верхняй частцы цыліндра пры яго зносе.

У поршняў рамонтных памераў на днішчы выбіваецца трохкутнік (+ 0,4 мм) або квадрат (+ 0,8 мм).

Па дыяметры адтуліны пад поршневы палец поршні падраздзяляюцца на тры класы: 1 — 21,978–21,982; 2 — 21,982–21,986; 3 — 21,986–21,990.

Клас поршня таксама выбіваецца на яго днішчы.

Поршань і палец павінны быць аднаго класа.

Поршні аднаго рухавіка падбіраюць па масе (разбег не павінен перавышаць 5 г) — гэта робіцца для памяншэння дысбалансу крывашыпна-шатуннага механізма.

Верхнія два поршневыя кольцы — кампрэсійныя, якія перашкаджаюць прарыву газаў у картар рухавіка.

Таксама яны спрыяюць адводу цяпла ад поршня да цыліндра. Ніжняе кольца — масласьёмнае.

Галоўка цыліндраў — агульная для ўсіх чатырох цыліндраў — з алюмініевага сплаву.

Цэнтруецца на блоку дзвюма ўтулкамі і мацуецца дзесяццю вінтамі.

Паміж блокам і галоўкай (іх паверхні павінны быць сухімі) усталёўваецца безусадачная металаарміраваная пракладка (яе паўторнае выкарыстанне не дапускаецца).

Парадак і момант зацяжкі вінтоў галоўкі блока паказаны ў дадатку.

У верхняй частцы галоўкі цыліндраў размешчаны апоры размеркавальных валаў — па пяць з кожнага боку галоўкі.

Адтуліны ў апорах, выкананых раздымнымі, апрацоўваюцца ў зборы з корпусам падшыпнікаў.

Замяняць корпус неабходна ў зборы з галоўкай цыліндраў.

На паверхні галоўкі цыліндраў, што сутыкаюцца з корпусам падшыпнікаў, наносяць герметык Локтайт № 574.

Парадак і момант зацяжкі гаек корпуса падшыпнікаў паказаны ў дадатку.

Размеркавальныя валы — літыя, чыгунныя, пяціапорныя, у кожнага — восем кулачкоў (пара суседніх кулачкоў адкрывае адначасова два клапаны ў цыліндры).

Размеркавальныя валы прыводзяцца ў вярчэнне зубчастым рамянём ад каленчатага вала.

У сувязі з павышанымі нагрузкамі на зубчасты рамэнь яго шырыня ў рухавіку 2112, у параўнанні з 2110 і 2111, павялічана з 19,0 да 25,4 мм (адпаведна, павялічана шырыня зубчастых шківаў і ролікаў).

Пад шківам упускнога размеркавальнага вала знаходзіцца апорны ролік, пад выпускным — нацяжны.

Для работы датчыка фаз да зубчастага шківа ўпускнога размеркавальнага вала провараны дыск.

На прывадных шасцёрнях маюцца ўстановачныя меткі: калі метка на шківе каленчатага вала супадае з меткай на корпусе маслянай помпы (метка на махавіку знаходзіцца насупраць сярэдняга дзялення шкалы на картары счаплення), то меткі на шківах размеркавальных валаў павінны супадаць з меткамі на задняй вечку прывада размеркавальных валаў.

Сёдлы (вырабленыя з металакерамікі) і накіравальныя ўтулкі клапанаў (латунныя) запрэсаваны ў галоўку цыліндраў.

Адтуліны ва ўтулках апрацоўваюцца пасля запрэсоўкі. Унутраны дыяметр утулак паменшаны, у параўнанні з рухавікамі 2110 і 2111, з 8 да 7 мм.

У камплекце запасных частак пастаўляюцца таксама рамонтныя ўтулкі з вонкавым дыяметрам 12,279–12,290 мм (павялічаным на 0,2 мм у параўнанні з намінальным).

На ўнутранай паверхні ўтулак для змазкі выкананы канаўкі, падобныя на разьбу: у утулак упускных клапанаў — на ўсю даўжыню, у выпускных — да паловы даўжыні адтуліны.

Зверху на ўтулкі надзеты маслаадбівальныя каўпачкі, вырабленыя з масластойкай гумы.

Клапаны — стальныя, выпускны — з галоўкай з жаратрывалага сталі з наплаўленай фаскай.

Плошча талеркі ўпускнога клапана большая, чым выпускнога.

Па памерах яны меншыя, чым клапаны рухавікоў 2110 і 2111.

Клапаны размешчаны ў два шэрагі, V-падобна.

Прыводзяцца ў дзеянне ад кулачкоў размеркавальных валаў праз гідраштурхачы.

Вось кулачка зрушана адносна восі гідраштурхача на 1 мм.

За кошт гэтага пры рабоце рухавіка корпус штурхача паварочваецца вакол сваёй восі, што спрыяе яго больш раўнамернаму зносу.

Гідраштурхачы выбіраюць зазор паміж кулачком і корпусам штурхача пры рабоце рухавіка, што памяншае шум газаразмеркавальнага механізма, а таксама выключае яго абслугоўванне (рэгуляванне зазору не патрабуецца).

Для работы гідраштурхачоў неабходна пастаянная падача масла пад ціскам.

Для гэтага ў галоўцы цыліндраў маецца канал са зваротным шарыкавым клапанам (ён прадухіляе сліў масла з каналаў пасля прыпынку рухавіка), а таксама каналы на ніжняй плоскасці корпуса падшыпнікаў (яны ж падводзяць масла і да шыек размеркавальных валаў).

Гідраштурхачы вельмі адчувальныя да якасці масла і яго чысціні.

Пры наяўнасці ў масле механічных прымешак магчымы хуткі выхад з ладу плунжернай пары гідраштурхача, што суправаджаецца павышаным шумам у газаразмеркавальным механізме і інтэнсіўным зносам кулачкоў размеркавальнага вала.

Няспраўны гідраштурхач рамонту не падлягае, яго трэба замяніць. Клапан закрываецца пад дзеяннем адной спружыны.

Ніжнім канцом яна абапіраецца на шайбу, а верхнім — на талерку, якую ўтрымліваюць два сухары.

Складзеныя сухары звонку маюць форму ўсечанага конуса, а на ўнутранай паверхні — тры ўпорныя бурцікі, якія ўваходзяць у праточкі на стрыжні клапана.

Змазка рухавіка — камбінаваная.

Пад ціскам змазваюцца карэнныя і шатунныя падшыпнікі, пары «апора — шыйка распредвала», гідраштурхачы.

Разбрызгваннем масла падаецца на сценкі цыліндраў (далей да поршневых кольцаў і пальцаў), на днішчы поршняў, да пары «кулачок размеркавальнага вала — штурхач» і стрыжняў клапанаў.

Астатнія вузлы змазваюцца саматёкам.

Масляная помпа — з шасцёрнямі ўнутранага зачаплення і рэдукцыйным клапанам — усталявана на пярэдняй сценцы блока цыліндраў.

Вядучая шасцёрня ўсталявана на двух лысках на пярэднім канцы каленчатага вала.

Гранічны дыяметр гнязда пад вядзёную (вялікую) шасцёрню пры зносе не павінен перавышаць 75,10 мм, мінімальная шырыня сегмента на корпусе, які раздзяляе вядучую і вядзёную шасцёрні, — 3,40 мм.

Восевы зазор для вядучай шасцёрні не павінен перавышаць 0,12 мм, для вядзёнай — 0,15 мм.

Да вечка другога карэннага падшыпніка і корпуса помпы балтамі мацуецца маслапрыёмнік.

Масляны фільтр — поўнапаточны, неразборны, забяспечаны перапускным і процідрэнажным клапанамі.

Сістэма вентыляцыі картара — закрытая, прымусовая, адсмоктваннем газаў праз маслааддзяляльнік, размешчаны ў вечку галоўкі цыліндраў.