К4М қозғалтқышы — бензинді, төрт тактілі, төрт цилиндрлі, қатарлы, он алты клапанды, екі бөлу білігі жоғары орналасқан.
Цилиндрлердің жұмыс тәртібі: 1—3—4—2, санау маховиктен басталады.
Қоректендіру жүйесі — отынды таратып бүрку (Еуро-4 улылық нормалары).
Қозғалтқыш беріліс қорабымен және ілінісумен бірге қуат агрегатын құрайды — қозғалтқыш бөлігінде үш серпімді резеңке-металл тірекке бекітілген біртұтас блок.
Оң жақ тірек газ тарату механизмі жетегінің жоғарғы қақпағына, ал сол жақ және артқы тіректер беріліс қорабы картеріне бекітіледі.
Қозғалтқыштың алдыңғы жағында (автомобиль қозғалысының бағыты бойынша) орналасқан: кіріс құбыры; май сүзгісі; май деңгейінің көрсеткіші; май қысымы жеткіліксіздігінің сигнализаторының датчигі; форсункалары бар отын рельсі; детонация датчигі; салқындатқыш сұйықтық сорғысының беру құбыры; генератор; руль гидро күшейткішінің сорғысы; кондиционер компрессоры.
Қозғалтқыштың артқы жағында орналасқан:
- бос жүріс реттегіші бар ауа сүзгісінің корпусы;
- басқарушы оттегі концентрациясының датчигі бар шығару коллекторы;
- стартер.
Оң жақта — салқындатқыш сұйықтық сорғысы; газ тарату механизмінің және салқындатқыш сұйықтық сорғысының жетегі (тіс белдікпен); қосалқы агрегаттар жетегі (поликлиндік белдікпен).
Сол жақта орналасқан: маховик; иінді білік жағдайының датчигі; термостат; салқындатқыш сұйықтық температурасының датчигі бар термостат корпусы.
Жоғарғы жағында — тұтандырғыш катушкалар мен шамдар; май құю мойны; кірістегі ауаның абсолюттік қысымы мен температурасының датчиктері бар ресивер, дроссель жапқышы жағдайының датчигі бар дроссель торабы.
Қозғалтқыштың цилиндр блогы шойыннан құйылған, цилиндрлер тікелей блокта жонылған.
Цилиндр блогының төменгі бөлігінде иінді біліктің бес негізгі мойынтірек тірегі бар, олардың алынбалы қақпақтары блокқа арнайы бұрандалармен бекітіледі.
Цилиндр блогындағы мойынтіректерге арналған тесіктер қақпақтар орнатылған күйде өңделеді, сондықтан қақпақтар өзара алмастырылмайды және ажырату үшін сыртқы бетіне таңбаланады (қақпақтарды санау маховик жағынан басталады).
Ортаңғы тіректің ұштық беттерінде иінді біліктің осьтік орын ауыстыруына кедергі келтіретін тіреуіш жарты сақиналарға арналған ұялар жасалған.
Қозғалтқыш жұмыс істеген кезде поршеньдерді салқындату үшін олардың түптері төменнен мотор майымен арнайы форсункалар арқылы шаяды; форсункалар цилиндр блогына екінші және төртінші негізгі мойынтірек тіректері аймағында (тіректердің екі жағына) преспен басылған.
Иінді біліктің бес негізгі және төрт шатун мойындары бар.
Иінді біліктің негізгі және шатун мойынтіректерінің төсемдері болатты, жұқа қабырғалы, жұмыс беттеріне антифрикциялық жабын жағылған.
Білікте білікпен бірге жасалған төрт қарсы салмақ бар.
Майды негізгі мойындардан шатун мойындарына беру үшін біліктің мойындары мен жақтарында арналар жасалған.
Иінді біліктің алдыңғы ұшында (мойнында) орнатылған: май сорғысы жетегінің жұлдызшасы, газ тарату механизмі (ГРМ) жетегінің тісті шкиві және қосалқы агрегаттар жетегінің шкиві.
Тісті шкив білікке иінді біліктің мойнындағы ойыққа кіретін шығыңқы арқылы бекітіледі.
Қосалқы агрегаттар жетегінің шкиві де білікке дәл осылай бекітіледі.
Иінді білік екі сальникпен тығыздалады: біреуі (ГРМ жетегі жағынан) цилиндр блогының қақпағына, екіншісі (маховик жағынан) цилиндр блогы мен негізгі мойынтірек қақпағының беттерінен құралған ұяға преспен басылған.
Иінді біліктің фланеціне жеті бұрандамен маховик бекітілген.
Ол шойыннан құйылған және қозғалтқышты стартермен іске қосуға арналған болат шеңбер преспен басылған. Сонымен қатар маховикте иінді білік жағдайының датчигіне арналған тісті шеңбер кесілген.
Шатундар — соғылған болатты, қос таврлы қималы, қақпақтарымен бірге өңделеді.
Қақпақтар шатундарға арнайы бұрандалармен және сомындармен бекітіледі.
Шатундар төменгі (иінді) бастарымен төсемдер арқылы иінді біліктің шатун мойындарымен, ал жоғарғы бастарымен поршень саусақтары арқылы поршеньдермен жалғанады.
Поршень саусақтары — болатты, түтік тәрізді қималы.
Шатунның жоғарғы басына преспен басылған саусақ поршень күпшектерінде еркін айналады.
Поршеньдер алюминий қорытпасынан жасалған.
Поршень юбкасы күрделі пішінді: бойлық қимасында бөшке тәрізді, ал көлденең қимасында сопақ.
Поршеньнің жоғарғы бөлігінде поршень сақиналарына арналған үш ойық жонылған.
Жоғарғы екі поршень сақинасы компрессиялық, ал төменгісі — май сыпырғыш.
Цилиндр блогының басы алюминий қорытпасынан құйылған, барлық төрт цилиндрге ортақ.
Цилиндр блогының басы блокта екі төлкемен центрленеді және он бұрандамен бекітіледі.
Блок пен бас арасына шөгілмейтін металл тығыздағыш орнатылады.
Цилиндр блогы басының қарама-қарсы жақтарында кіріс және шығыс арналарының терезелері орналасқан.
Тұтандырғыш шамдар әр жану камерасының ортасына орнатылған.
Клапандар болатты, цилиндр блогы басында екі қатарда, V тәрізді, әр цилиндрге екі кіріс және екі шығыс клапан орналасқан.
Кіріс клапанының табақшасы шығыс клапанының табақшасынан үлкен.
Клапан ұяшықтары мен бағыттаушы төлкелері цилиндр блогы басына преспен басылған.
Бағыттаушы төлкелердің үстіне май шағылыстырғыш қалпақшалар кигізілген.
Клапан серіппенің әсерінен жабылады.
Ол төменгі ұшымен шайбаға, ал жоғарғы ұшымен екі сухарьмен ұсталатын табақшаға сүйенеді.
Қосылған сухарьлер сыртынан кесілген конус пішінді, ал ішінен клапан өзегіндегі ойыққа кіретін тіреуіш бүртіктермен жабдықталған.
Цилиндр блогы басының жоғарғы бөлігінде екі бөлу білігі орнатылған.
Бір білік газ тарату механизмінің кіріс клапандарын, ал екіншісі шығыс клапандарын қозғайды.
Әр білікте сегіз жұдырықша жасалған — көршілес жұдырықшалар жұбы әр цилиндрдің клапандарын (кіріс немесе шығыс) бір уақытта басқарады.
Бөлу білігі құрылысының ерекшелігі — жұдырықшалар түтік тәрізді білікке преспен басылған.
Бөлу біліктерінің тіректері (әр білікке алты тірек) ажыратылмалы — цилиндр блогы басында және блок басының қақпағында орналасқан.
Бөлу біліктерінің жетегі — иінді білік шкивінен тісті белдікпен.
Әр бөлу білігінде тісті шкив жағынан тіреуіш фланец жасалған, ол жинау кезінде цилиндр блогы басының ойығына кіріп, біліктің осьтік орын ауыстыруына кедергі келтіреді.
Бөлу білігінің шкиві білікке тығыз отырғызу, шпонка немесе штифт арқылы емес, тек шкивті бекітетін сомынды тартқан кезде шкив пен біліктің ұштық беттерінде пайда болатын үйкеліс күштері есебінен ғана бекітіледі.
Бөлу білігінің мойны сальникпен тығыздалады; сальник білік мойнына кигізіліп, цилиндр блогы басы мен блок басы қақпағының беттерінен құралған ұяға преспен басылады.
Клапандар бөлу білігінің жұдырықшаларынан клапан иінтіректері арқылы қозғалады.
Бөлу білігі мен клапан иінтіректерінің қызмет ету мерзімін ұзарту үшін біліктің жұдырықшасы иінтіректің осінде айналатын ролик арқылы иінтірекке әсер етеді.
Клапан иінтіректерінің гидро тіректері цилиндр блогы басының ұяларында орнатылған.
Май гидро тіректің ішіне цилиндр блогы басындағы магистральдан гидро тірек корпусындағы тесік арқылы кіреді.
Гидро тірек бөлу білігінің жұдырықшасының иінтірек ролигімен саңылаусыз жанасуын автоматты түрде қамтамасыз етеді, жұдырықшаның, иінтіректің, клапан өзегі ұшының, ұяшық пен клапан табақшасы фаскаларының тозуын өтейді.
Қозғалтқыштың майлануы — аралас.
Қысыммен май иінді біліктің негізгі және шатун мойынтіректеріне, бөлу біліктерінің мойынтіректеріне және клапан иінтіректерінің гидро тіректеріне беріледі.
Қозғалтқыштың басқа тораптары шашырау арқылы майланады.
Майлау жүйесіндегі қысымды картер төсенішінде орналасқан және цилиндр блогына бекітілген тісті доңғалақты май сорғысы жасайды.
Май сорғысы иінді біліктен шынжырлы беріліспен қозғалады.
Сорғы жетегінің жетектейтін жұлдызшасы иінді білікте цилиндр блогы қақпағының астына орнатылған.
Жұлдызшада цилиндрлік белдеу жасалған, оның бойымен иінді біліктің алдыңғы сальнигі жұмыс істейді.
Жұлдызша иінді білікке керілусіз орнатылған және шпонкамен бекітілмеген.
Қозғалтқышты жинау кезінде сорғы жетегінің жетектейтін жұлдызшасы қосалқы агрегаттар жетегінің шкивін бекітетін бұрандамен бөлшектер бумасын тарту нәтижесінде ГРМ жетегінің тісті шкиві мен иінді біліктің бүртігі арасында қысылады.
Иінді біліктен айналдыру моменті жұлдызшаға тек жұлдызшаның, тісті шкивтің және иінді біліктің ұштық беттері арасындағы үйкеліс күштері есебінен ғана беріледі.
Қосалқы агрегаттар жетегінің шкивін бекітетін бұранда босаңсыса, май сорғысы жетегінің жетектейтін жұлдызшасы иінді білікте айнала бастауы мүмкін, сонда қозғалтқыштағы май қысымы төмендейді.
Май қабылдағыш май сорғысы корпусының қақпағымен бірге жасалған.
Қақпақ сорғы корпусына бес бұрандамен бекітіледі.
Редукциялық клапан сорғы корпусының қақпағында орналасқан және түсіп кетуден серіппелі бекіткішпен ұсталады.
Сорғыдан май май сүзгісінен өтіп, цилиндр блогының бас май магистраліне түседі.
Май сүзгісі — толық ағынды, ажыратылмайтын.
Бас магистральдан май иінді біліктің негізгі мойынтіректеріне, поршеньдерді салқындату форсункаларына және одан әрі (иінді біліктегі арналар арқылы) біліктің шатун мойынтіректеріне барады.
Цилиндр блогындағы екі тік арна арқылы бас магистральдан май цилиндр блогы басына — бөлу біліктерінің бітеуіштер жағындағы шеткі тіректеріне және клапандардың гидро тіректеріне беріледі.
Бөлу біліктерінің шеткі тіреуіш мойындарындағы ойықтар мен бұрғылаулар арқылы май біліктердің ішіне, одан әрі біліктердің басқа мойындарындағы бұрғылаулар арқылы бөлу біліктерінің қалған мойынтіректеріне барады.
Цилиндр блогы басынан май тік арналар арқылы қозғалтқыштың картер төсенішіне ағып түседі.
Картер желдету жүйесі — жабық, мәжбүрлі типті.
Цилиндрлердің жану камераларынан поршень сақиналары арқылы қозғалтқыш картеріне өткен газдар блок пен цилиндр блогы басындағы арналар арқылы бас қақпағына түседі.
Цилиндр блогы басының қақпағында орналасқан май бөлгіштен өткеннен кейін картер газдары май бөлшектерінен тазарып, одан әрі ауа сүзгісінің корпусы, дроссель торабы, ресивер және кіріс құбыры арқылы қозғалтқыштың цилиндрлеріне барады.
Басқару, қоректендіру, салқындату және пайдаланылған газдарды шығару жүйелері тиісті мақалаларда сипатталған.
