Отынмен қоректендіру жүйесі отынды сүзуді және оны қозғалтқыш цилиндрлеріне дозаланған порциялармен қатаң белгіленген сәттерде біркелкі бөлуді қамтамасыз етеді.
Қозғалтқышта отынмен қоректендірудің бөлінген типті жүйесі қолданылады, ол отын багынан, төменгі қысымды отын құбырларынан, отынды ірі және жіңішке тазалау сүзгілерінен, отын айдау және отын беру насостарынан, жоғары қысымды отын насосынан (ЖҚОН), жоғары қысымды отын құбырларынан, форсункалардан, электромагниттік клапаннан және электр факелдік құрылғының (ЭФҚ) штифтік қыздыру шамдарынан тұрады.
Отын багы, отынды ірі тазалау сүзгісі және отын айдау насосы қозғалтқыш қолданылатын бұйымға орнатылуы тиіс; қоректендіру жүйесінің барлық қалған элементтері тікелей қозғалтқышқа орнатылған.
Қозғалтқышты отынмен қоректендіру жүйесінің сұлбасы 1-суретте көрсетілген.
Отын 26 отын багынан 29 ірі тазалау сүзгісі және 30 отын айдау насосы арқылы 18 отын беру насосымен 13 отын құбыры бойынша 16 жіңішке тазалау сүзгісіне беріледі.
Жіңішке тазалау сүзгісінен 14 төменгі қысымды отын құбыры бойынша отын 21 ЖҚОН-ға келеді, ол цилиндрлердің жұмыс тәртібіне сәйкес отынды 1–8 жоғары қысымды отын құбырлары бойынша 10 форсункаларға бөледі.
Форсункалар отынды жану камераларына бүріктейді.
Артық отын, онымен бірге жүйеге түскен ауа 24 айналма клапан және 23 клапан арқылы отын багына шығарылады.
273-20 немесе 273-50 моделіндегі форсунка жабық құрылымды, бес шашырату тесігімен және шашыратқыш инесінің көтерілуін гидравликалық басқарумен 2-суретте көрсетілген.
Форсунканың барлық бөлшектері 6 корпуста жиналған. Форсунка корпусының төменгі ұшына 2 гайка арқылы 3 қойынды арқылы 1 шашыратқыш корпусы басылған, оның ішінде 12 ине орналасқан. Шашыратқыш корпусы мен ине прецизиялық жұпты құрайды.
Шашыратқыш корпусының қойындыға қатысты және қойындының форсунка корпусына қатысты бұрыштық бекітілуі 4 штифттерімен жүзеге асырылған.
Шашыратқыш инесінің жоғарғы ұшына 5 штанга арқылы 11 серіппе қысым жасайды.
Осы серіппенің қажетті тартылуы форсунка корпусының ішкі қуысының ұшы мен серіппе арасына орнатылатын 9, 10 реттеу шайбаларының жиынтығымен жүзеге асырылады.
Отын форсункаға жоғары қысыммен 8 штуцер арқылы (оған кіріктірілген 13 саңылаулы сүзгімен) беріледі, одан әрі 6 корпустың, 3 қойындының және 1 шашыратқыш корпусының каналдары бойынша шашыратқыш корпусы мен 12 ине арасындағы қуысқа және оны көтеріп, қозғалтқыш цилиндріне бүріктеледі.
Ине мен шашыратқыш корпусы арасындағы саңылау арқылы сіңген отын форсунка корпусындағы каналдар бойынша шығарылады және 1-суретте көрсетілген 9 және 11 дренаж құбырлары арқылы баққа құйылады.
Форсунка цилиндр басына орнатылған, гайкамен бекітілген қысқыштармен бекітілген. Шашыратқыш гайкасының ұшы газдардың секіріп шығуынан гофрленген мыс төсеммен тығыздалған.
7 тығыздағыш сақина (2-сурет) форсунка мен цилиндр басы арасындағы қуысқа шаң мен сұйықтықтардың кіруін болдырмайды.
Басқа модельдердегі форсункаларды орнатуға қатаң тыйым салынады!
Жоғары қысымды отын насосы (3-сурет) қозғалтқыш цилиндрлеріне белгілі бір сәттерде жоғары қысыммен қатаң дозаланған отын порцияларын беруге арналған.
Автомобильдік жинақтамадағы қозғалтқышқа барлық режимдік реттегіші бар ЖҚОН орнатылады.
ЖҚОН сипаттамасы
- Түрі: 337
- Секциялардың жұмыс тәртібі: 8-4-5-7-3-6-2-1
- Жұдырықшалы біліктің айналу бағыты (жетек жағынан): оң
- Плунжер диаметрі, мм: 11
- Плунжер жүрісі, мм: 13
- Жұдырықшалы біліктің номиналды айналу жиілігі: 1100 мин-1
Реттегіштің басқару иінтірегі максималды жылдамдық режимін шектеу болтына тірелген кезде насостың жұдырықшалы білігінің айналу жиілігі, мин-1:
- реттегіш форсункалар арқылы отын беруді толық өшірген кезде, артық емес: 1280
- реттегіш форсункалар арқылы отын беруді өшірудің басында: 1140–1160
Плунжердің алдын ала жүрісі (қозғалысының басынан сегізінші секциядағы айдаудың геометриялық басына дейін), мм: 5,65 ± 0,05
Жұдырықшалы біліктің бұрылу бұрышы бойынша отын беру басының кезектесуі, град: 0–45–90–135–180–225–270–315
Насостың номиналды жұмыс режимінде 50 мм иінде реттегіштің басқару иінтірегіндегі максималды күш, Н (кгс): 127,5 (13)
Номиналды циклдік беру, мм³/цикл:
- 337-20.03 модельді ЖҚОН үшін: 132–137
- 337-20.04 модельді ЖҚОН үшін: 147–152
ЖҚОН корпусында 1 (3-сурет) сегіз секция орнатылған, олардың әрқайсысы 6 корпустан, 8 плунжер төлкесінен, 7 плунжерден, 4 бұрылатын төлкеден, 11 айдау клапанынан тұрады, оның ұясы 12 штуцермен 8 плунжер төлкесіне басылған.
Плунжер 46 біліктің жұдырықшасы мен 3 итергіш серіппесінің әсерімен қайта-қайта қозғалыс жасайды.
Итергіш корпуста айналудан 14 құртпен бекітілген.
Жұдырықшалы білік насос корпусына басылған болат сақиналарға орнатылған және қақпақтармен басылған 45 роликті мойынтіректерде айналады.
Жұдырықшалы біліктің мойынтіректерінің тартылуы 0,05–0,15 мм болуы тиіс және 44 төсемдермен реттеледі.
Отын беруді өзгерту үшін 7 плунжер 4 төлкенің көмегімен бұрылады, ол жетек осі арқылы насостың 5 рельсімен қосылған. Рельс 40 бағыттаушы төлкелерде қозғалады.
ЖҚОН корпусындағы бағыттаушы төлкелерге арналған тесіктер жетек жағынан 39 тығындармен жабылған.
Насостың қарсы жағында қысымдау ауасының қысымы бойынша отын беруді түзеткіш 24 орналасқан.
Корпустың алдыңғы ұшында, отын насостан шығатын жерде, 38 айналма клапан орнатылған, ол жұмыс режимдерінде плунжерлердің кіргізу тесіктерінің алдындағы қысымды 0,13–0,19 МПа (1,3–1,9 кгс/см²) қамтамасыз етеді.
Насостың майлауы циркуляциялық, жалпы майлау жүйесінен қысыммен.
ЖҚОН айналу жиілігінің реттегіші (4-сурет) барлық режимдік, тікелей әсер ететін, жүктемеге байланысты цилиндрлерге берілетін отын мөлшерін өзгертіп, берілген иінді білік айналу жиілігін ұстап тұрады.
Реттегіш ЖҚОН корпусының ортасына орнатылған. Насостың жұдырықшалы білігіне реттегіштің жетекші тісті дөңгелегі 16 (3-сурет) орнатылған, оның айналуы 17 резеңке құрттар арқылы беріледі.
Жетектелетін тісті дөңгелек екі шарикті мойынтіректе айналатын 28 жүк ұстағышымен бірге жасалған.
Ұстағыш айналған кезде 29 осьтерде тербелетін 31 жүктер центрден тепкіш күштердің әсерімен ажырайды және 30 тірек мойынтірек арқылы реттегіштің 32 муфтасын жылжытады, ол 34 саусаққа тіреліп, өз кезегінде 5 серіппенің күшін жеңіп, реттегіштің 2, 8 және 9 иінтіректерін (4-сурет) жылжытады.
2 иінтірек штифт арқылы отын насосының оң жақ 3 рельсімен қосылған. Оң жақ рельс 7 рельстер иінтірегі арқылы сол жақ 11 рельспен байланысқан.
Айналу жиілігі реттегішінің жұмыс сұлбасы 5-суретте көрсетілген.
Реттегіштің басқару иінтірегі 16 12 иінтірекпен қатты қосылған. 12 иінтірекке реттегіштің 13 серіппесі, ал 14 және 11 иінтіректерге 15 старт серіппесі қосылған.
Реттегіш жұмыс істеген кезде жүктердің центрден тепкіш күштері 13 серіппенің күшімен теңестіріледі.
Иінді біліктің айналу жиілігі артқан кезде жүктер 13 серіппенің кедергісін жеңіп, 2, 4 және 9 иінтіректерді, олармен бірге ЖҚОН рельстерін жылжытады — отын беру азаяды.
Иінді біліктің айналу жиілігі төмендеген кезде жүктердің центрден тепкіш күші азаяды және иінтіректер ЖҚОН рельсімен бірге серіппенің күшімен кері бағытта жылжиды — отын беру мен иінді біліктің айналу жиілігі артады.
Реттегіштің 9 иінтірегі 6 болтқа тірелгенде және иінді біліктің айналу жиілігі 1800 мин-1-тан аз болғанда, 10 тікелей түзеткіш серіппесі насос рельстерін (2 және 4 иінтіректер арқылы) отын беруді арттыру жағына жылжытады, қозғалтқыштың максималды айналдыру моментінің қажетті мәнін қамтамасыз етеді.
3 кері түзеткіш серіппесі айналу жиілігі 1400 мин-1-тан аз болғанда 4 иінтіректі рельстермен бірге отын беруді азайту жағына жылжытады, қозғалтқыштың шығарынды газдарының максималды түтінділігін шектейді.
Отын беру 3 қозғалтқышты тоқтату иінтірегін (6-сурет) 5 болтқа тірелгенше бұру арқылы тоқтатылады.
Бұл кезде 3 иінтірек 33 иінтіректің серіппесінің (3-сурет) және 5 серіппенің (4-сурет) күшін жеңіп, 14 штифт арқылы 2, 8 және 9 иінтіректерді бұрады, рельстер отын беру толық тоқтағанша жылжиды.
ЖҚОН-ды тексеру мен реттеуді, сондай-ақ плунжер жұптарын, ЖҚОН секцияларының тығыздағыш сақиналарын ауыстыруды мамандандырылған шеберханада білікті маман жүргізуі қажет.
740.50-360 және 740.51-320 қозғалтқыштарына жоғарыда көрсетілгеннен басқа модельдердегі ЖҚОН орнатуға тыйым салынады, қозғалтқыштың істен шығуын болдырмау үшін!
Қысымдау ауасының қысымы бойынша отын беруді түзеткіш (7-сурет) қысымдау ауасының қысымы 40–45 кПа (0,4–0,45 кгс/см²)-тан төмендеген кезде отын беруді азайтады, осылайша қозғалтқыштың жылулық қорғанысын жүзеге асырады және шығарынды газдардың түтінділігін шектейді.
Түзеткіш корпусында 1 поршень 26 залатоўникпен 2 орнатылған. Поршеньге 27 серіппе әсер етеді, ол 25 табақшамен және 3 сақинамен бекітілген.
Поршеньге 28 гайкамен бұралып, контрагайкаланған 29 шпилька 31 ұшымен бірге, ол реттегіштегі номиналды тірек болып табылады.
Ұш 30 гайкамен контрагайкаланады. Залатоўникке 2 7 серіппе әсер етеді, оның алдын ала тартылуы 11 реттеу бұрандасымен өзгертілуі мүмкін.
Түзеткіш корпусына 1 4 төсем арқылы 8 мембрана корпусы бекітілген.
Оған штангасы бар мембрана торабы (24, 16, 17, 23, 22, 19, 18 бөлшектер) орнатылған. Мембрана 8 корпус пен 21 қақпақ арасында қысылған.
Мембрана корпусында 8 13 иінтірек осінде 12 түзеткіш иінтірегі орнатылған, оның бұрылуы 15 реттеу бұрандасымен шектелген.
Отын беруді түзеткіш тікелей әсер етпейді: мембрана қуысында қысымдау ауасының қысымы өзгерген кезде залатоўниктің орны өзгереді, ол өз кезегінде түзеткіш поршенінің орнын анықтайды.
Түзеткіш корпусы 1 мен поршень 26 арасындағы «А» қуысына түзеткіш корпусындағы бұрандалы тесік пен 0,7 мм жиклер арқылы (суретте көрсетілмеген) қозғалтқыштың майлау жүйесінен қысыммен май беріледі.
Поршень осы қысымның әсерімен 27 серіппені сығып, поршень мен залатоўниктегі терезелер ашылып, май ағызуға кеткенше солға жылжиды.
Бұл кезде түзеткіш арқылы тұрақты май шығыны орнатылады.
Залатоўниктің орны өзгерген кезде поршень оның соңынан жылжиды (ілеспе жүйе).
21 қақпақтың бұрандалы тесігі арқылы мембрана қуысына қозғалтқыштың кіріс коллекторынан ауа беріледі.
Ауа қысымы 0,05 МПа (0,5 кгс/см²)-тан төмендеген кезде залатоўникке әсер ететін 7 түзеткіш серіппесінің күші мембранаға қысымдау ауасының қысымымен жасалатын және мембрана штангасы мен түзеткіш иінтірегі арқылы да залатоўникке берілетін күштен артық болады.
Залатоўник оған әсер ететін күштер тепе-теңдігі орнағанша оңға жылжиды.
Залатоўниктің соңынан 29 шпилька мен 31 ұшы бар поршень де оңға жылжиды, оған тірелген реттегіштің 8 иінтірегін (4-сурет) оңға жылжытады.
Реттегіш иінтірегінің соңынан жүктердің центрден тепкіш күштерінің әсерімен 9, 2 және 7 иінтіректер насос рельстерімен бірге отын беруді азайту жағына жылжиды.
Түзеткішті реттеу
Түзеткіштің екі сыртқы реттеуі бар — 11 және 15 бұрандалар (7-сурет).
11 бұрандамен 7 түзеткіш серіппесінің алдын ала тартылуы өзгертіледі, бұл кезде түзеткіштің іске қосылу басы өзгереді.
Егер түзеткіш іске қосыла бастайтын қысымдау ауасының қысымының мәнін арттыру қажет болса, 11 бұранданы бұрап, 7 серіппенің алдын ала тартылуын арттырады.
15 бұрандамен номиналды циклдік отын беру реттеледі. 15 бұранданы бұрап шығарған кезде отын беру артады.
Егер түзеткішті шешу қажеттілігі туындаса, алдын ала 31 шпилька ұшының ЖҚОН корпусының артқы ұшына қатысты шығып тұруын өлшеу керек, ал түзеткішті орнына орнатқаннан кейін осы шығып тұру мәнін қалпына келтіріп, ұшты 30 гайкамен контрагайкалау керек.
ЖҚОН жетегі 8-суретте көрсетілген. Ол алдыңғы 7 және артқы 8 компенсациялық пластиналар пакеттері бар ЖҚОН жетек білігінен 6, жетектелетін жартылай муфтадан 2, жетектелетін жартылай муфтаның фланецінен 3, орталықтандырғыш фланецтен 4, жетекші жартылай муфтадан 9 және орталықтандырғыш төлкелерден 5 тұрады.
Әрбір компенсациялық пластиналар пакеті қалыңдығы 0,5 мм болатын 5 пластинадан тұрады.
ЖҚОН жетегіндегі барлық болттар, 10-поз. болттан басқа, R100 беріктік класында болуы және 65–75 Н·м (6,5–7,5 кгс·м) моментімен тартылуы тиіс.
Барлық болттардың тартылуын динамометриялық кілтпен бақылау қажет. Болттарды орнату алдында орталықтандырғыш төлкелердің бар-жоғын тексеру керек.
Алдыңғы және артқы компенсациялық пластиналардың деформациясы (иілуі) жол берілмейді. Жетекші жартылай муфтаның 10 болты соңғы кезекте 78,4–84,3 Н·м (8–8,6 кгс·м) моментімен тартылуы тиіс.
Отынды жіңішке тазалау сүзгісі 9-суретте көрсетілген. Ол ЖҚОН-ға кіру алдында отынды ұсақ бөлшектерден соңғы тазалауға арналған.
Сүзгі отынмен қоректендіру жүйесінің ең биік нүктесінде орнатылған, ауаны сүзгіден айналма жолда орнатылған клапан (10-сурет) арқылы отынның бір бөлігімен бірге баққа жинау және шығару үшін.
Сүзгі элементтерін ауыстырған кезде отынмен қоректендіру жүйесіне қызмет көрсету ережелерін қатаң сақтау қажет.
Жүйеге ластанулардың кіруіне жол бермеңіз және тек келесі модельдердегі сүзгі элементтерін қолданыңыз: 740.1117040-01, 740.1117040-02, 740.1117040-04.90.
Клапан 10-суретте көрсетілген.
Отын кіргізу «А» қуысында қысым 25–45 кПа (0,25–0,45 кгс/см²) жеткенде 4 шар жылжиды және отын клапанның 5 жиклері арқылы «А» қуысынан «Б» қуысына ағады.
Отын беру насосы 13 (3-сурет) поршеньдік типті, отынды бақтан ірі және жіңішке тазалау сүзгілері және отын айдау насосы арқылы ЖҚОН-ның кіріс қуысына беруге арналған.
Насос реттегіштің артқы қақпағына орнатылған, оның жетегі ЖҚОН жұдырықшалы білігінің артқы ұшында орналасқан 19 эксцентриктен жүзеге асырылады.
Насос корпусында поршень, поршень серіппесі, 47 штанга төлкесі және 48 итергіш штангасы, серіппелері бар кіргізу және айдау клапандары орналасқан.
19 эксцентрик 49 ролик, 15 итергіш және 48 штанга арқылы отын беру насосының поршеніне қайта-қайта қозғалыс береді.
Насостың жұмыс сұлбасы 11-суретте көрсетілген. 9 итергіш төмендеген кезде 1 поршень 4 серіппенің әсерімен төмен жылжиды.
«А» қуысында сиреу пайда болады және 2 кіргізу клапаны 3 серіппені сығып, отынды «А» қуысына жібереді.
Бір уақытта «В» айдау қуысындағы отын «Г» магистраліне ығыстырылады, бұл кезде 5 клапан 6 серіппенің әсерімен жабылады, отынның «В» қуысынан «А» қуысына ағуын болдырмайды.
1 поршень жоғары қозғалған кезде «А» қуысын толтыратын отын 5 айдау клапаны арқылы поршень астындағы «В» қуысына келеді, бұл кезде кіргізу клапаны жабылады.
Айдау магистралінде қысым артқан кезде поршень итергіштің соңынан толық жүріс жасамайды, бір жағынан отын қысымы күшінің, екінші жағынан серіппе күшінің тепе-теңдігімен анықталатын қалыпта қалады.
Отын айдау насосы 10 (11-сурет) поршеньдік типті, қозғалтқышты іске қосу алдында отын жүйесін отынмен толтыруға және одан ауаны шығаруға қызмет етеді.
Насос корпустан, поршеньнен, цилиндрден, кіргізу және айдау клапандарынан тұрады.
Отын жүйесін насос поршенінің көмегімен айдау керек, алдын ала оны сағат тіліне қарсы бұру арқылы босату керек.
11 поршень жоғары қозғалған кезде оның астындағы кеңістікте сиреу пайда болады. 12 кіргізу клапаны 14 серіппені сығып, ашылады және отын насостың «Д» қуысына келеді.
Поршень төмен қозғалған кезде кіргізу клапаны жабылады және 13 айдау клапаны ашылады, отын қысыммен айдау магистраліне келеді, отынды жіңішке тазалау сүзгісінің клапаны және ЖҚОН айналма клапаны арқылы қозғалтқыштың отын жүйесінен ауаны шығаруды қамтамасыз етеді.
Жүйені айдағаннан кейін поршеньді түсіріп, сағат тілімен бұру арқылы бекіту қажет.
Бұл кезде поршень резеңке төсем арқылы цилиндр ұшына басылады, отын айдау насосының сору қуысын тығыздайды.
Поршень бекітілмеген күйде қозғалтқышты іске қосуға жол берілмейді, өйткені поршень тығыздауышы арқылы ауа сорылуы мүмкін.
Отын құбырлары төменгі қысымды отын құбырларына — 0,4–2 МПа (4–20 кгс/см²) және жоғары қысымды — 20 МПа (200 кгс/см²)-тан жоғары болып бөлінеді.
Төменгі қысымды отын құбырлары қимасы 10 мм болат құбырдан дайындалған, дәнекерленген ұштарымен.
Жоғары қысымды отын құбырлары бірдей ұзындықта (l = 595 мм), ішкі диаметрі 2+0,05 мм болат түтіктерден жасалған, ұштарында ЖҚОН және форсункалар штуцерлерімен қосу үшін қысқыш шайбалар мен қамыт гайкалары бар қосу конустары шығарылған.
Дірілден сынуларды болдырмау үшін отын құбырлары кіріс коллекторларына қысқыштармен бекітілген.
