Cummins ISF3.8 қозғалтқышының шатун-поршень тобын жөндеу

Иінді білікті поршеньдер поршень сақиналарының қозғалыс аймағының үстінде орналасқан күйе шегінділері аймағынан төмен болатындай етіп бұраңыз.

Күйелі поршень
1-сур. Күйелі поршень.

Күйені кетіру үшін талшықты құрылымды ұсақ түйіршікті абразивті брусок пен еріткішті пайдаланыңыз.

Поршень түбіне цилиндр нөмірін жазыңыз.

Шатун-поршень тобын шешу

  1. Иінді білікті бұрап, поршеньді ТӨН-ке (төменгі өлі нүкте) орнатыңыз.
Поршеньді ТӨН-ке орнату
2-сур. Поршеньді ТӨН-ке орнату.
  1. Шатун мен қақпаққа цилиндр нөмірі бар белгілер қойыңыз.
  2. Шатун болттарын босаңсытыңыз (бірақ шешпеңіз).
Шатун болттарын босаңсыту
3-сур. Шатун болттарын босаңсыту.
  1. Резеңке басты балғамен шатун болттарын қағып, қақпақтарды қозғалтыңыз.
  2. Шатун болттарын шешіңіз.
Шатун болттарын шешу
4-сур. Шатун болттарын шешу.
  1. Шатун қақпағын шешіңіз.
  2. Шатун мойынтірегінің төменгі тығырығын шешіңіз.
Қақпақ пен тығырықты шешу
5-сур. Шатун қақпағы мен төменгі тығырықты шешу.
  1. Шатун мойынтірегінің төменгі тығырығының тегіс бетіне цилиндр нөмірі мен әріптік белгі қойыңыз.
Тығырықты белгілеу
6-сур. Шатун мойынтірегінің төменгі тығырығын белгілеу.
  1. Балғаның сабымен поршеньді шатунмен бірге цилиндрден итеріп шығарыңыз. Шатун мен иінді білік мойынының бетін зақымдамауға абайлаңыз.
Поршеньді шығару
7-сур. Поршеньді цилиндрден шығару.
  1. Шатун мойынтірегінің жоғарғы тығырығын шешіңіз.
  2. Жоғарғы тығырықтың тегіс бетіне белгі қойыңыз.

Шатун-поршень тобын бөлшектеу

Поршень сақиналарын шешу
8-сур. Поршень сақиналарын экспандермен шешу.
  1. Экспандермен поршень сақиналарын шешіңіз.
Бекітпе сақиналарды шешу
9-сур. Бекітпе сақиналарды шешу.
  1. Бекітпе сақиналарды шығарыңыз.
Поршень саусағын шешу
10-сур. Поршень саусағын шешу.
  1. Поршень саусағын (бөлме температурасында) және шатунды шешіңіз.

Шатун-поршень тобы бөлшектерін тексеру

Поршень диаметрін өлшеу
11-сур. Поршень юбкасының диаметрін өлшеу.

Поршень юбкасының диаметрін оның төменгі шетінен 12 мм қашықтықта өлшеңіз.

Поршень диаметрі:

  • номиналды: 101,864–101,887 мм;
  • жөндеу (0,5 мм): 102,364–102,387 мм;
  • жөндеу (1,0 мм): 102,864–102,887 мм.
Ойықтағы саңылауды тексеру
12-сур. Поршень сақинасы мен ойық арасындағы саңылауды тексеру.

Поршень сақинасы мен поршень сақинасы ойығы арасындағы саңылауды тексеріңіз.

Ойық пен поршень сақинасы арасындағы саңылау:

  • төменгі компрессиялық сақина: 0,04–0,11 мм;
  • майтазалағыш сақина: 0,04–0,085 мм.
Бобышка диаметрін өлшеу
13-сур. Поршень саусағына арналған бобышкалардың ішкі диаметрін өлшеу.

Поршень саусағын орнатуға арналған бобышкалардың ішкі диаметрін өлшеңіз. Бобышка диаметрі: 42,006–42,012 мм.

Поршень саусағының диаметрін өлшеу
14-сур. Поршень саусағының диаметрін өлшеу.

Поршень саусағының диаметрін өлшеңіз. Поршень саусағының диаметрі: 39,997–40,003 мм.

Шатун төлкесінің диаметрін өлшеу
15-сур. Шатун поршень басы төлкесінің ішкі диаметрін өлшеу.

Шатун поршень басы төлкесінің ішкі диаметрін өлшеңіз. Төлке диаметрі: 40,019–40,042 мм.

Егер төлке өлшемдері номиналдық мәндерге сәйкес келмесе немесе ол зақымдалған болса, шатунды жинақтап ауыстырыңыз.

Шатунның төменгі басын тексеру
16-сур. Шатунның төменгі басын тексеру.

Шатунның төменгі басын тексеріңіз (тығырықтарсыз):

  • Шатун болттарын таза мотор майымен майлаңыз.
  • Шатунға қақпақ пен шайбалары бар болттарды орнатыңыз.
  • Болттарды тартыңыз.
  • Ішкі диаметрді ажырау сызығының әр бөлігінен 20 градус шегінде өлшеу үшін нутромерді пайдаланыңыз.
Шатун тесігінің диаметрін өлшеу
17-сур. Иінді білік мойынына арналған тесіктің диаметрін өлшеу.
  • Ішкі диаметрді ажырау сызығына перпендикуляр бағытта өлшеңіз.

Мойынтірексіз шатундағы иінді білік мойынына арналған тесіктің диаметрі: 72,99–73,01 мм.

Егер мәндер көрсетілгеннен өзгеше болса, шатунды ауыстырыңыз.

Тығырықтармен тексеру
18-сур. Тығырықтар орнатылған шатунның төменгі басын тексеру.

Шатунның төменгі басын тексеріңіз (тығырықтар орнатылған). Шатунға мойынтіректі орнатқаннан кейін жоғарыда сипатталған тексеруді қайталаңыз.

Мойынтірек орнатылған шатундағы иінді білік мойынына арналған тесіктің диаметрі:

  • номиналды: 68,905–69,10 мм;
  • жөндеу (0,25 мм): 68,80–68,85 мм;
  • жөндеу (0,50 мм): 68,55–68,60 мм.
Сақина құлыпындағы саңылауды тексеру
19-сур. Саңылауды тексеру үшін поршень сақинасын цилиндрге орнату.

Поршень сақинасының құлыпындағы саңылауды тексеріңіз.

Поршеньмен сақинаны цилиндрлер блогының жоғарғы бетінен (А) 89 мм тереңдікке итеріңіз, сақиналар жазықтығы цилиндр бетіне перпендикуляр болуы керек.

Құлыптағы саңылауды өлшеу
20-сур. Поршень сақинасының құлыпындағы саңылауды өлшеу.

Щуптың көмегімен поршень сақинасының құлыпындағы саңылауды анықтаңыз.

Саңылау:

  • 1-ші компрессиялық сақина: 0,29–0,58 мм;
  • 2-ші компрессиялық сақина: 0,88–1,37 мм;
  • майтазалағыш сақина: 0,28–0,77 мм.

Егер сақина құлыпындағы саңылау номиналдық мәнге сәйкес келмесе:

  • сақина түрінің каталог бойынша нөмірге сәйкес келетініне көз жеткізіңіз;
  • цилиндрдің ішкі диаметрін тексеріңіз;
  • сақина құлыпындағы саңылауды өлшеу цилиндрлер блогының жоғарғы бетінен 50 мм тереңдікте жүргізілгеніне көз жеткізіңіз;
  • сақиналардың басқа жинағын орнатыңыз.

Шатун-поршень тобын жинау

  1. Поршеньдің бір жағына бекітпе сақинаны орнатыңыз.
  2. Саусақты және оның отырғызу орындарын мотор майымен майлаңыз.
  3. Поршеньді шатунға белгілері қозғалтқыштың алдыңғы жағына қарай орнатыңыз.

Ескертпе:

  • Шатунда үш тілік бар, олар қозғалтқыштың алдыңғы жағына бағытталуы керек.
Шатундағы белгілер
21-сур. Шатундағы белгілер (үш тілік).
  • Поршень түбінде көрсеткі бар, ол қозғалтқыштың алдыңғы жағына бағытталуы керек.
Поршеньдегі көрсеткі
22-сур. Поршень түбіндегі көрсеткі.
  1. Поршень саусағын бөлме температурасында орнатыңыз (поршеньдерді қыздырудың қажеті жоқ).
  2. Қарсы жаққа бекітпе сақинаны орнатыңыз.
  3. Поршень сақиналарын орнатыңыз.
  4. Экспандердің көмегімен компрессиялық сақиналарды белгілері жоғары қарай орнатыңыз.
Поршень сақиналарын орнату
23-сур. Поршень сақиналарын экспандермен орнату.
  1. Майтазалағыш сақинаны серіппелі кеңейткіштің саңылауы қырғыштың құлыпына қарсы болатындай етіп орнатыңыз.
Майтазалағыш сақинаны орнату
24-сур. Майтазалағыш сақинаны орнату.

Ескертпе: сақиналарды орнату орны олардың профилімен анықталады.

Поршень сақиналарының профильдері
25-сур. Поршень сақиналарының профильдері: 1 — жоғарғы компрессиялық сақина; 2 — төменгі компрессиялық сақина; 3 — майтазалағыш сақина.

Шатун-поршень тобын орнату

  1. Шатун-поршень тобын орнату алдында цилиндрлер блогын тазалаңыз.
  2. Шатун мойынтіректерінің тығырықтарын орнатыңыз.

    Ескертпе: шешілген шатун мойынтіректерінің тығырықтары шешілген орындарына орнатылуы керек. Шатундарда және тығырықтардың артқы жағында кір мен бөгде бөлшектердің жоқтығына көз жеткізіңіз. Шатун мойынтіректерінің артқы жағын және шатунның төменгі басын майламаңыз.

  3. Жоғарғы тығырықты шатунға орнатыңыз. Мойынтірек тығырығының шығыңқысы шатун ойығына түсуі керек. Тығырықтың шеті қақпақ астындағы бетпен бір деңгейде болуы керек.
  4. Егер қозғалтқышта төменгі басы сынған типті шатундар орнатылған болса, онда төменгі және жоғарғы мойынтірек тығырықтары өзара алмастырылмайды.
  5. Шатун-поршень тобын цилиндрлер блогына орнатыңыз.
  6. Тығырықтың жұмыс бетіне жинау майын жағыңыз.
Май жағу
26-сур. Тығырықтың жұмыс бетіне май жағу.
  1. Цилиндр қабырғасын таза мотор майымен майлаңыз.
Цилиндрді майлау
27-сур. Цилиндр қабырғасын майлау.
  1. Поршень сақиналары мен поршень юбкаларын таза мотор майымен майлаңыз.
  2. Сақиналарды бұрап, олардың құлыптарын суретте көрсетілгендей орналастырыңыз. Әрбір сақинаның құлыпы поршень саусағына немесе басқа сақиналардың құлыптарына қарсы болмауы керек.
Поршень сақиналары құлыптарының орналасуы
28-сур. Поршень сақиналары құлыптарының дұрыс орналасуы.

Сақина құлыптарының дұрыс емес орналасуы цилиндрдің герметикалығының бұзылуына әкеледі.

  1. Поршень сақиналарын арнайы құрылғымен қысыңыз.
Поршень сақиналарын қысу
29-сур. Поршень сақиналарын құрылғымен қысу.
  1. Иінді білікті бұрап, қажетті цилиндрдің шатун мойынын ТӨН-ке орнатыңыз.
Шатун мойынын ТӨН-ке орнату
30-сур. Шатун мойынын ТӨН-ке орнату.
  1. Шатун-поршень тобын цилиндрге «Front» (алдыңғы) белгісімен/көрсеткімен қозғалтқыштың алдыңғы бөлігіне қарай орнатыңыз. Шатунның төменгі басының ұзын бөлігі (1) және поршень юбкасының ойығы (2) шығару жағында болуы керек. Егер олай болмаса, поршень мен шатунның дұрыс жиналғанына көз жеткізіңіз.
Поршень бағдары
31-сур. Поршень мен шатунның цилиндрдегі бағдары.
  1. Цилиндрлер блогының түйісу жазықтығы мен құрылғы қысқышының төменгі бөлігі арасында саңылау болмауы үшін құрылғыны балғамен қағыңыз. Жоғарғы сақина цилиндрге толығымен кірмейінше поршеньді жылжытыңыз.
Поршеньді цилиндрге орнату
32-сур. Поршеньді цилиндрге орнату.
  1. Төменнен қолмен бағыттай отырып, шатун-поршень тобын шатун мойынымен жанасқанша орнатыңыз.
  2. Тығырықты шатун қақпағына орнатыңыз. Тығырықтың шығыңқысы қақпақ ойығына түсуі керек.
Тығырықты қақпаққа орнату
33-сур. Тығырықты шатун қақпағына орнату.
  1. Жинау майымен (№ 3163087) тығырықтың жұмыс бетін майлаңыз. Тығырықтың артқы жағына май жақпаңыз!
  2. Шатун мен қақпақтағы нөмірлер бірдей болуы керек, поршень тиісті цилиндрге орнатылуы керек. Қозғалтқыштың жұмысы кезінде зақымдану ықтималдығын азайту үшін шатун мен шатун қақпағындағы нөмірлер шатунның бір жағында болуы керек.
  3. Қақпақ пен шатун болттарын орнатыңыз.
  4. Шатун болттарын тартыңыз. Тарту моменті:
    • бірінші кезең — 30 Н·м;
    • екінші кезең — 60 Н·м;
    • үшінші кезең — сағат тілімен 60°-қа бұраңыз.
Бүйірлік саңылауды өлшеу
34-сур. Шатун мен иінді білік иіні арасындағы бүйірлік саңылауды өлшеу.
  1. Шатун мен иінді білік иіні арасындағы бүйірлік саңылауды өлшеңіз. Бүйірлік саңылау: 0,125–0,275 мм.
  2. Поршеньдің цилиндрлер блогының бетінен шығыңқылығын өлшеңіз.

    Ескертпе: бұл операция поршеньді, иінді білікті, шатунды немесе цилиндрлер блогын жөндегеннен немесе ауыстырғаннан кейін қажет.

Индикаторды орнату
35-сур. Поршень шығыңқылығын өлшеу үшін стрелкалы индикаторды орнату.
  • Стрелкалы индикаторды цилиндрлер блогының бетіне орнатып, «0»-ге қойыңыз.
  • Стрелкалы индикаторды поршень саусағының дәл үстінен жылжытыңыз, көлденең ауытқуларға жол бермеңіз. Индикатордың шығыңқысымен гальваникалық жабынды бетке тиіспеңіз.
  • Поршеньді ЖӨН-ке (жоғарғы өлі нүкте) орнатыңыз.
  • Иінді білікті әртүрлі жаққа бұра отырып, максималды шығыңқылықты анықтаңыз. Өлшеу нәтижелерін жазыңыз.
Поршень шығыңқылығын өлшеу
36-сур. Поршень шығыңқылығын өлшеу.

Поршень шығыңқылығы: 0,151–0,485 мм.

Өлшеу нәтижелерін жазу
37-сур. Поршень шығыңқылығын өлшеу нәтижелерін жазу.
  1. Егер поршень шығыңқылығы нормаға сәйкес келмесе, орнатылған бөлшектердің дұрыс таңдалғанын және/немесе цилиндрлер блогының жоғарғы бетін өңдеудің дұрыстығын тексеріңіз.
  2. Иінді білікті бұрап, оның еркін айналатынына көз жеткізіңіз.