ВАЗ-2123 тасымалдау корпусының ерекшеліктері

ВАЗ-2123 тарату қорабы: құрылысы және ақаулары

Мақсаты және жалпы құрылысы

ВАЗ-2123 тарату қорабы айналу моментінің шамасын өзгертуге және оны алдыңғы және артқы көпірлер арасында бөлуге арналған.

Тарату қорабында беріліс сандары 1,20 және 2,135 болатын екі беріліс бар.

Тарату қорабының бөлшектері алюминий қорытпасынан құйылған және бір-бірімен шпилькалар мен сомындар арқылы қосылған. Картердің жоғарғы бөлігінде штампталған болат қақпақпен жабылған люк бар.

Алдыңғы қақпақ картерге екі орнату штифтісі бойынша центрленеді.

Қақпақтар мен картер арасында картон қапсырмалар орналасқан (жөндеу кезінде олардың орнына герметик-қапсырманы пайдалануға болады).

Барлық біліктер резеңке-металл манжеталармен (сальниктермен) тығыздалған.

Жылдамдық датчигі жетегінің білігі, берілістерді ауыстыру және дифференциалды блоктау ашаларының сыдырмалары резеңке сақиналармен тығыздалған.

Алдыңғы қақпақта екі саңылау бар — құю (ол да бақылау) және ағызу.

ВАЗ-2123 тарату қорабы жетегімен — Жетегімен тарату қорабы: 1 — дифференциалды блоктау муфтасының ашасы; 2 — дифференциалды блоктау ашасының сыдырмасы; 3 — сыдырманың қорғаныш қабы; 4 — бекітпе шайба; 5 — рычаг осінің төлкесі; 6 — рычаг осі; 7 — дифференциалды блоктау рычагі; 8 — ашаның бекітпе бұрандасы; 9 — дифференциалды блоктау бақылау шамының ажыратқышы; 10 — берілістерді ауыстыру ашасының сыдырмасы; 11 — дифференциалды блоктау рычагінің тартқышы; 12 — басқару рычагі кронштейнінің ашасы; 13 — басқару рычагі; 14 — берілістерді ауыстыру муфтасының ашасы; 15 — аралық төлке; 16 — бекіткіш серіппесі мен шары; 17 — бекіткіш серіппесінің төлкесі; 18 — жетекші біліктің фланеці; 19 — алдыңғы қақпақ; 20 — жетекші білік сальнигі; 21 — мойынтіректің тіреуіш сақинасы; 22 — жетекші біліктің алдыңғы мойынтірегі; 23 — жоғарғы беріліс тістегеріші; 24 — берілістерді ауыстыру муфтасы; 25 — тарату қорабының картері; 26 — төменгі беріліс тістегеріші; 27 — жетекші біліктің артқы мойынтірегі; 28 — жетекші біліктің артқы мойынтірегінің орнату сақинасы; 29 — жетекші білік; 30 — төлке; 31 — күпшек; 32 — артқы қақпақ; 33 — аралық біліктің артқы мойынтірегі; 34 — аралық білік; 35 — дифференциалдың артқы мойынтірегі; 36 — артқы көпір жетегі білігінің мойынтірегі; 37 — фланец; 38 — артқы көпір жетегі білігінің сальнигі; 39 — дифференциалдың артқы корпусы; 40 — тістегеріштің тіреуіш шайбасы; 41 — артқы көпір жетегінің тістегеріші; 42 — саттелиттер осі; 43 — бекітпе сақина; 44 — серіппелі шайба; 45 — бүйірлік аспа кронштейні; 46 — саттелиттің тіреуіш шайбасы; 47 — алдыңғы көпір жетегінің картері; 48 — саттелит; 49 — дифференциалдың жетектелетін тістегеріші; 50 — дифференциалдың алдыңғы корпусы; 51 — бекітпе сақина; 52 — серіппелі шайба; 53 — дифференциал корпусының алдыңғы мойынтірегі; 54 — дифференциалды блоктау муфтасы; 55 — дифференциалдың алдыңғы мойынтірегінің орнату сақинасы; 56 — май шағылыстырғыш; 57 — алдыңғы көпір жетегі білігінің сальнигі; 58 — алдыңғы көпір жетегі білігінің мойынтірегі; 59 — алдыңғы көпір жетегінің білігі; 60 — алдыңғы көпір жетегі білігінің фланеці; 61 — май ағызу тығыны; 62 — жылдамдық датчигі жетегінің жетектелетін тістегеріші; 63 — аралық біліктің роликті мойынтірегі; 64 — жылдамдық датчигі жетегінің жетекші тістегеріші; 65 — құю тығыны.

Жетекші білік және тістегеріштер

Жетекші білік екі шарлы мойынтірекке орнатылған, олардың сыртқы сақиналары алдыңғы қақпақ пен картердің ұяларында орналасқан.

Алдыңғы мойынтіректің ішкі сақинасы біліктің ернеуі мен білік фланецінің өзіндік құлыптауыш сомынының тіреуіш сақинасы арасында қысылған.

Артқы мойынтіректің ішкі сақинасы біліктің ернеуі мен біліктің артқы ұшы сомынының астында орналасқан тіреуіш шайба арасында қысылған.

Сомынды оның шетін біліктегі ойықтарға басып бекітеді.

Жетекші білік артқы мойынтіректің сыртқы сақинасындағы проточкадағы орнату сақинасымен, картер мен артқы қақпақ арасында қысылған, осьтік орын ауыстырудан бекітілген. Жетекші білікте екі жетекші тістегеріш орналасқан.

Алдыңғы (үлкен) — жоғарғы беріліс, ол біліктің термиялық өңделген мойнында еркін айналады.

Артқы (кіші) — төменгі беріліс, білікке керілумен орнатылған термиялық өңделген төлкеде еркін айналады.

Тістегеріштердің әрқайсысында екі тісті белдеу бар.

Көлбеу тісті (үлкен) белдеулер аралық біліктің тиісті тістегеріштерімен тұрақты ілінісуде, ал түзу тісті (кіші) белдеулермен берілісті қосу кезінде берілістерді ауыстыру муфтасы қосылады.

Муфта жетекші тістегеріштер арасындағы біліктің шлицтеріне қатты отырғызылған күпшек бойымен қозғалады.

Муфтаның ортаңғы күйінде екі беріліс те ажыратылған («бейтарап»), және қозғалтқыштан айналу моменті дөңгелектерге берілмейді.

Аралық білік және жылдамдық датчигінің жетегі

Аралық білік жетекші біліктің тістегеріштерімен тұрақты ілінісуде болатын екі көлбеу тісті тістегеріштің блогы болып табылады.

Алдыңғы тістегеріш сонымен қатар дифференциал корпусына бекітілген жетектелетін тістегерішпен де ілінісуде.

Аралық білік екі мойынтіректе айналады: алдыңғы — роликті, артқы — шарлы.

Осьтік орын ауыстырудан білік артқы мойынтіректің сыртқы сақинасының ойығындағы орнату сақинасымен бекітілген, ол картер мен артқы қақпақ арасында қысылған (жетекші біліктегі сияқты).

Біліктің алдыңғы ұшына жылдамдық датчигі жетегінің болат жетекші тістегеріші басылған.

Жетектелетін тістегеріш — пластиктен жасалған, жылдамдық датчигі жетегі корпусының төлкесінде айналатын білікшеге орнатылған.

Корпус тарату қорабының алдыңғы қақпағына бекітілген.

Тарату қорабының артқы жағынан көрінісі: 1 — сол жақ аспа кронштейні; 2 — артқы аспа кронштейнінің көлденеңі; 3 — артқы кардан білігі; 4 — тарату қорабының артқы қақпағы; 5 — алдыңғы кардан білігі.

Көпірлер жетегінің біліктері

Алдыңғы көпір жетегі білігінің алдыңғы ұшы алдыңғы көпір жетегі картеріндегі шарлы мойынтірекке тіреледі.

Алдыңғы көпір жетегінің картері тарату қорабының алдыңғы қақпағына бекітілген.

Мойынтіректің ішкі сақинасы біліктің ернеуі мен білік фланецінің өзіндік құлыптауыш сомынының тіреуіш сақинасы арасында қысылған.

Осьтік орын ауыстырудан мойынтірек алдыңғы көпір жетегі картерінің ойығына кіретін бекітпе сақинамен бекітілген.

Біліктің артқы шлицті ұшы дифференциалдың алдыңғы көпір жетегінің тістегерішімен қосылған.

Біліктегі түзу тісті тістегеріш дифференциалды блоктауға арналған.

Артқы көпір жетегі білігінің құрылысы мен орнатылуы ұқсас, бірақ онда тістегеріш жоқ.

Дифференциал

Дифференциал корпусы ажыратылатын етіп жасалған, оның екі бөлігі алты бұрандамен қосылған.

Осы бұрандалар жетектелетін тістегерішті де дифференциал корпусына бекітеді.

Дифференциал корпусы екі шарлы мойынтірекке орнатылған.

Алдыңғы мойынтіректің ішкі сақинасы дифференциал корпусының проточкасындағы бекітпе сақинаға тірелетін аралық серіппелі шайбамен орын ауыстырудан ұсталады.

Мойынтіректің сыртқы сақинасындағы ойыққа тарату қорабының алдыңғы қақпағы мен алдыңғы көпір жетегінің картері арасында қысылған орнату сақинасы кіреді.

Осылайша, дифференциал корпусы осьтік орын ауыстырудан алдыңғы мойынтірекпен ұсталады; артқы мойынтірек бекітілмеген.

Дифференциал корпусының алдыңғы бөлігінде блоктау муфтасы қозғалатын шлицтер жасалған.

Блоктауды қосқан кезде муфта алдыңғы көпір жетегі білігіндегі тістегерішпен қосылып, оны дифференциал корпусымен байланыстырады.

Тарату қорабының алдыңғы жағынан көрінісі: 1 — оң жақ аспа кронштейні; 2 — құю тығыны; 3 — аралық білік; 4 — жылдамдық датчигі; 5 — жылдамдық датчигі жетегінің корпусы; 6 — алдыңғы кардан білігі; 7 — алдыңғы көпір жетегі картерінің қақпағы; 8 — сол жақ аспа кронштейні; 9 — артқы кардан білігі; 10 — тарату қорабының алдыңғы қақпағы; 11 — тарату қорабының картері; 12 — ағызу саңылауының тығыны.

Дифференциал корпусының саңылауларында екі бекітпе сақинамен ұсталатын саттелиттер осі орнатылған.

Сақиналардың бірінің астында саттелиттер осінің осьтік орын ауыстыруына кедергі келтіретін серіппелі шайба орналасқан.

Осьте орналасқан саттелиттер (конустық тістегеріштер) көпірлер жетегінің тістегеріштерімен тұрақты ілінісуде.

Дифференциал корпусы мен саттелиттер арасында тіреуіш шайбалар орнатылған.

Олардың қалыңдығы көпірлер жетегі тістегеріштерінің осьтік саңылауы 0,10 мм-ден аспайтындай, ал айналуға қарсылық моменті — 14,7 Н·м болатындай етіп таңдалады.

Тарату қорабын басқару

Тарату қорабын басқару — қолмен, механикалық рычагты жетекпен.

Жүргізуші берілістерді ауыстырып, дифференциалды блоктауды бір рычагпен қосады.

Рычаг төменгі ұшымен берілістерді ауыстыру сыдырмасымен, ал рычаг осімен қосылған тартқыш арқылы дифференциалды блоктау сыдырмасымен байланысқан.

Әрбір сыдырма екінші ұшымен тиісті муфтаның (берілістерді ауыстыру немесе дифференциалды блоктау) ашасымен қосылған, және бұл қосылыс бұрандамен бекітіледі.

Әрбір сыдырма қораптан шығар жерде тығыздалып, шаңнан резеңке гофрленген қаппен қорғалған.

Жетекті таңдалған күйде бекіту үшін шарлы бекіткіш қызмет етеді — серіппемен басылған шар сыдырмалардағы ойықтарға кіреді.

Берілістерді ауыстыру сыдырмасында олардың үшеуі бар — «бейтарап», жоғарғы және төменгі берілістер үшін, дифференциалды блоктау сыдырмасында — екеуі («қосулы» және «ажыратылған»).

Алдыңғы көпір жетегінің қақпағына дифференциалды блоктауды қосқан кезде бақылау шамының тізбегін жабатын ажыратқыш бұралған.

ВАЗ-2123 тарату қорабының ықтимал ақаулары

Барлық қозғалыс режимдеріндегі діріл

Тарату қорабының және шанақ еденінің (алдыңғы орындықтар аймағында) барлық қозғалыс режимдеріндегі дірілі:

аралық біліктің серпімді муфтасының істен шығуы — серпімді муфтаны ауыстырыңыз.

Қозғалыс бастау және 80 км/сағ-қа дейін үдеу кезіндегі діріл

Тарату қорабының және шанақ еденінің (алдыңғы орындықтар аймағында) автомобиль қозғалыс бастаған және 80 км/сағ-қа дейін үдеген кездегі дірілі:

тарату қорабының тіректері және қуат агрегатының артқы тірегі тартылмаған немесе зақымдалған — тіректердің бекіту сомындары мен бұрандасын тартыңыз, зақымдалған тіректерді ауыстырыңыз;
алдыңғы немесе артқы кардан біліктерінің топсаларының бір жазықтығында қиын айналу немесе кептелу — кардан топсаларын жөндеңіз немесе топсаларды жинақтап ауыстырыңыз;
тұрақ тежегішінің толық тежелуден шықпауы — тұрақ тежегішінің жетегін реттеңіз;
аралық біліктің тең бұрыштық жылдамдықтар топсасының қиын айналуы — қап пен топсаның күйін тексеріңіз. Егер топса бөлшектері тозған немесе зақымдалған болса, топсаны жинақтап ауыстырыңыз.

Тұрақты қозғалыс режиміндегі діріл (80–90 км/сағ)

Тарату қорабының және шанақ еденінің (алдыңғы орындықтар аймағында) тұрақты қозғалыс режиміндегі дірілі (80–90 км/сағ жылдамдықта байқалады):

кардан біліктерінің тепе-теңдігінің артуы — кардан біліктерін жөндеңіз немесе ауыстырыңыз;
тарату қорабының көпір аралық дифференциалының тепе-теңдігінің артуы — көпір аралық дифференциалды ауыстырыңыз;
алдыңғы немесе артқы кардан біліктерінің кардан топсаларының кептелуі — топсаларды жөндеңіз немесе кардан біліктерін жинақтап ауыстырыңыз;
аралық біліктің тең бұрыштық жылдамдықтар топсасының кептелуі — қап пен топсаның күйін тексеріңіз. Бөлшектер зақымдалған кезде топса ауыстырылуы керек;
қозғалтқыш тіректерінің бекіту сомындары мен бұрандалары әлсіреген немесе қозғалтқыш тіректері зақымдалған — тіректердің бекіту сомындары мен бұрандаларын тартыңыз немесе тіректерді ауыстырыңыз;
аралық біліктің серпімді муфтасының бұрандалары мен фланецінің майысуы — бұрандаларды немесе аралық кардан білігін ауыстырыңыз.

Берілістерді ауыстыру немесе дифференциалды блоктау қиындығы

муфталардың күпшек, дифференциал корпусы, алдыңғы көпір жетегі біліктерінің шлицтерінде кептелуі — қырылуларды, майысуларды немесе сызаттарды тазалаңыз, зақымдалған бөлшектерді ауыстырыңыз;
жоғарғы немесе төменгі берілістер тістегеріштерінің кіші белдеуінің тістерінде, сондай-ақ муфталардың тістерінде және алдыңғы көпір жетегі білігінің шлицтерінде майысулар — майысулар мен қырылуларды тазалаңыз, зақымдалған бөлшектерді ауыстырыңыз;
аша немесе сыдырма майысқан — деформацияланған бөлшектерді түзетіңіз;
жетек рычагінің осьтерде кептелуі — рычагті шешіңіз, осьтер мен төлкелерді тазалаңыз. Зақымдалған бөлшектерді ауыстырыңыз. Бөлшектерді литолмен майлаңыз;
басқару жетегінің топсаларында ластану немесе коррозия — бөлшектерді тазалаңыз, зақымдалғандарын ауыстырыңыз.

Берілістердің немесе дифференциалды блоктаудың өздігінен ажырауы

тістегеріштер мен муфталар тістерінің тозуы — тозған бөлшектерді ауыстырыңыз;
бекіткіш серіппелерінің серпімділігінің төмендеуі немесе бекіткіш бөлшектерінің тозуы — серіппелерді немесе тозған бөлшектерді ауыстырыңыз;
жетек бөлшектерінің деформациясы немесе тістегеріштер, муфталар және шлицтердегі майысулар салдарынан берілістердің толық қосылмауы және дифференциалды блоктаудың болмауы — деформацияланған бөлшектерді түзетіңіз немесе ауыстырыңыз, майысулар мен қырылуларды тазалаңыз, зақымдалған бөлшектерді ауыстырыңыз.

Май ағуы

тығыздағыш қапсырмалардың зақымдануы — қапсырмаларды ауыстырыңыз;
қақпақтарды картерге бекітетін сомындар мен шпилькалардың әлсіреуі — сомындар мен шпилькаларды тартыңыз;
біліктердің сальниктері тозған немесе зақымдалған — сальниктерді ауыстырыңыз;
тарату қорабы жетегі сыдырмаларының тығыздағыш сақиналарының тозуы — тығыздағыш сақиналарды ауыстырыңыз;
корпус бөлшектерінде кеуектер, кеуектілік және зақымдалған беттердің болуы — корпус бөлшектерін ауыстырыңыз.

Қолданылатын материалдар мен құралдар

Герметик-қапсырма — жөндеу кезінде қақпақтар мен картер арасындағы картон қапсырмалардың орнына.
Литол — басқару жетегі рычагінің осьтері мен төлкелерін майлау үшін.
Қозғалтқыш немесе трансмиссия майы — тарату қорабына құю үшін (алдыңғы қақпақтағы құю және бақылау тығыны).
Кілттер мен бастиектер жиынтығы — қақпақтардың, тіректердің, кардан біліктерінің бекіту сомындары мен шпилькаларын тарту үшін.
Егеуқұрт және ұсақ түйіршікті қағаз — шлицтер мен тістердегі қырылуларды, майысуларды және сызаттарды тазалау үшін.
Сөймектер мен қалыптар — сальниктерді, мойынтіректерді, серпімді муфтаны және кардан топсаларын ауыстыру үшін.
Жаңа қапсырмалар, сальниктер, тығыздағыш сақиналар, бекіткіш серіппелері, серпімді муфта, кардан біліктері — жөндеу кезінде ауыстырылатын бөлшектер.