Қозғалтқыш датчиктерден ақпарат алатын қозғалтқышты басқару блогын (ЭББ) қамтитын электрондық жүйемен басқарылады.
Қозғалтқышты басқару жүйесінің сұлбасы 1-суретте көрсетілген.
- 1. Қозғалтқыштың электрондық басқару блогы
Қозғалтқышты және машинаның бірқатар функцияларын басқару үшін ЭББ модулінде екі аша бар: жинақ жабдығының сым байламының 58-контактілі ашасы және қозғалтқыш сым байламының 96-контактілі ашасы.
- 2. Иінді біліктің орнын анықтайтын датчик
Иінді біліктің орнын анықтайтын датчик цилиндрлер блогының алдыңғы қақпағына орнатылған және ЭББ жұмысын 1-ші цилиндр поршенінің ЖӨН-мен және иінді біліктің бұрыштық орнымен синхрондауға арналған.
Иінді білік айналғанда иінді біліктегі беруші дискінің тістері датчиктің магнит өрісін өзгертіп, айнымалы ток кернеуінің импульстерін тудырады.
Электрондық блок датчик сигналдары бойынша иінді біліктің айналу жиілігін анықтайды.
Датчиктің ақаулығы қозғалтқышты басқару жүйесінің толық істен шығуына әкеледі: сигнал болмаған кезде қозғалтқышты іске қосу мүмкін емес.
- 3. Бөлу білігінің орнын анықтайтын датчик
Бөлу білігінің орнын анықтайтын датчик иінді біліктің орнын анықтайтын датчикпен бірдей.
Бөлу білігі айналғанда оның беруші дискісінің шығыңқылары датчиктің магнит өрісін өзгертіп, айнымалы ток кернеуінің импульстерін тудырады.
Датчик сигналдарын ЭББ цилиндрлердің жұмыс тәртібіне сәйкес фазалық отын бүркуді ұйымдастыру үшін пайдаланады.
- 4. Артық қысым датчигі және ауа температурасының датчигі
Артық қысым датчигі және цилиндрлерге кіретін ауа температурасының датчигі бір торапқа (біріктірілген датчикке) біріктірілген, ол кіру құбырына орнатылған.
Датчик сигналдары бойынша ауаның артық қысымы бақыланады және реттеледі.
Өлшенген қысым мәнін ЭББ өз жадында сақталатын көппараметрлік сипаттама мәндерімен салыстырады.
Егер нақты қысым мәні берілген мәннен өзгеше болса, ЭББ турбинаның бағыттаушы аппаратының жетегі арқылы артық қысымды реттейді.
Датчик ақаулы болған кезде басқару блогы артық қысымды шектейді, нәтижесінде қозғалтқыш қуаты төмендеуі мүмкін.
Атмосфералық қысым датчигі мотор сым байламының колодкасына қосылған.
Атмосфералық қысым туралы деректерді қозғалтқышты басқарудың электрондық блогы іске қосу кезінде қажетті циклдік отын беруді анықтау үшін, сондай-ақ қозғалтқыш әртүрлі атмосфералық қысымды аймақтарда жұмыс істеген кезде отын беруді түзету үшін пайдаланады.
- 5. Отын қысымының датчигі
Отын қысымының датчигі отын рампына орнатылған.
Датчик сигналдары бойынша электрондық басқару блогы жоғары қысымды отын насосының айналма клапанын басқарып, рампта тұрақты қысымды ұстап тұрады.
- 6. Салқындатқыш сұйықтық температурасының датчигі
Салқындатқыш сұйықтық температурасының датчигі термостат корпусына орнатылған.
Электрондық басқару блогы салқындатқыш сұйықтықтың температурасын датчиктегі кернеудің төмендеуі бойынша есептейді.
- 7. Акселератор педалінің орнын анықтайтын датчик
Акселератор педалінің орнын анықтайтын датчик педаль торабындағы бір корпуста орналасқан.
Акселератор педалінің орнын анықтайтын датчиктен келетін сигналдар бойынша ЭББ педальдің орнын анықтайды.
Бұл датчиктің сигналы бүркілетін отын мөлшерін есептеу үшін негізгі болып табылады.
Егер акселератор педалінің орнын анықтайтын датчик ақаулы болса, қозғалтқыш жоғары бос жүріс жиілігімен жұмыс істейді.
- 8. Сцепление педалінің шеткі датчигі
Сцепление педаліндегі шеткі датчик педаль торабына орнатылған.
Оның сигналы бойынша сцепление ажыратылған немесе ажыратылмағаны анықталады.
Сцепление ажыратылған кезде бүркілетін отынның циклдік мөлшері қысқа уақытқа төмендейді және берілістерді ауыстыру кезінде серпілістердің ықтималдығы азаяды.
Сцепление педаліндегі датчиктің сигналы болмаған кезде берілістерді ауыстыру кезінде серпілістер туындауы мүмкін.
Бұл ретте жылдамдықты реттеу жүйесі және трансмиссиядағы тербелістерді белсенді басу жүйесі әрекет етпейді.
- 9. Тежеу сигналының ажыратқышы
Тежеу сигналының ажыратқышы. Тежеу басталған кезде жылдамдықты реттеу жүйесі ажыратылады.
Егер алдымен «Акселератор педалі басылды» сигналы, содан кейін «Тежеу педалі басылды» сигналы келсе, қозғалтқыш жоғары айналу жиілігімен бос жүріс режимінде жұмыс істеуге ауыстырылады.
Датчиктен сигнал болмаған кезде бүркілетін отынның циклдік мөлшері азаяды және қозғалтқыш қуаты тиісінше төмендейді.
Форсунка клапандары форсунка корпустарына орнатылған және ЭББ басқаратын электромагниттік клапандар болып табылады.
Басқару сигналы болмаған кезде клапан шаригі ұяшыққа қысылып, форсунканың жоғары қысым қуысын және ағызу магистралін ажыратады.
Серіппе күшінің және форсунканың басқару плунжерінің жоғарғы ұшына әсер ететін отын қысымы күшінің әсерімен форсунка инесі бүріккіш тесігіне қысылып, цилиндрге отын беруді жабады.
Басқару сигналы берілген кезде электромагниттік клапан ашылып, басқару плунжерінің үстіндегі қуысты ағызу магистралімен байланыстырады.
Бұл ретте плунжер үстіндегі қуыстағы қысым төмендейді және плунжердің төменгі бөлігіне әсер ететін отынның жоғары қысымының әсерімен ол форсунка инесімен бірге көтеріледі.
Бүріккіштегі тесік ашылады — бүрку процесі басталады.
Бүркілетін отынның мөлшері клапанның қосылу уақытымен анықталады.
- 10. Кіру құбырындағы ауаны қыздыру жүйесі
Қоршаған ауаның төмен температурасында қозғалтқышты іске қосуды жеңілдету үшін кіру құбырына электр қыздырғыш кіріктірілген.
Аспаптар мен стартер ажыратқышындағы (тұтану құлыпындағы) кілтті «1» (қосулы) күйіне бұрған кезде кіру құбырындағы қыздырғыштың «А» қыздыру элементі ауа температурасына байланысты белгілі бір уақытқа қосылады.
Қыздырғыш қосылған кезде аспаптар комбинациясында сигнал шамы жанады.
Стартерді сигнал шамы өшкеннен кейін қосу керек.
Кіру құбырындағы ауа қыздырғышын басқару блогы мотор бөлігінде оң жақта орнатылған.