Цилиндрлер блогын бөлшектеу

1. Шатунның төменгі басы мен иінді біліктің сәйкес жағы арасындағы бүйірлік саңылауды тексеріңіз.

Ескерту:

  • Егер бүйірлік саңылаудың мәні шекті рұқсат етілген мәннен асып кетсе, шатунды қақпақпен бірге ауыстырыңыз.
  • Егер шатунды қақпақпен ауыстырғаннан кейін бүйірлік саңылаудың мәні әлі де шекті рұқсат етілген мәннен асып кетсе, иінді білікті ауыстырыңыз.

Номиналдық мән: 0,1–0,25 мм.

Шекті рұқсат етілген мән: 0,35 мм.

Шатунның төменгі басы мен иінді біліктің жағы арасындағы бүйірлік саңылауды өлшеу
1-сур. Шатунның төменгі басы мен иінді біліктің жағы арасындағы бүйірлік саңылауды өлшеу

2. Пластик калибрдің көмегімен шатун мойынтіректеріндегі май саңылауын тексеріңіз.

  • а) Шатун мен шатун қақпағындағы орнату белгілерінің бір сызықта екенін тексеріңіз (дұрыс жинауды қамтамасыз ету үшін).
  • б) Шатун қақпағының бекітпе бұрандаларын бұрап алыңыз.

3. Шатун қақпағын және шатун мойынтірегінің бірінші тығынын алыңыз.

  • в) Иінді біліктің мойындары мен тығындарды май мен ластанудан тазалаңыз.
  • г) Ұзындығы тығынның еніне тең пластик калибрдің бір бөлігін кесіп алып, оны білік мойнының осіне параллель, май өтетін саңылаудан шеткері орналастырыңыз.
  • д) Тығын мен шатун қақпағын орнатып, бекітпе бұрандаларын номиналдық моментпен тартыңыз.

Назар аударыңыз: осы процедураны орындау кезінде иінді білікті айналдырмаңыз.

Тарту моменті: 20 Н·м + 90°.

  • е) Шатун қақпағын алып, калибрлер қаптамасында басылған шкала бойынша мойынтіректегі саңылауды анықтаңыз.

Шатун мойынтірегіндегі саңылау:

  • Номиналдық мән: 0,025–0,043 мм.
  • Шекті рұқсат етілген мән: 0,06 мм.

Ескерту: саңылауды реттеу үшін мойынтіректі немесе шатун қақпағын механикалық өңдеуге ұшыратпаңыз.

Пластик калибрдің көмегімен шатун мойынтірегіндегі май саңылауын өлшеу
2-сур. Шатун мойынтірегіндегі май саңылауын өлшеу

Егер саңылау максимумнан үлкен болса, мойынтіректерді ауыстырыңыз. Қажет болса, иінді білікті ауыстырыңыз.

Ескерту: шатун мойынтірегінің тығындарын ауыстырған кезде оларды «Шатун мойынтіректерінің тығындарын таңдау» кестесі бойынша иінді біліктің өлшемдік тобына (символдық белгісіне), шатунның өлшемдік тобына (символдық белгісіне) және шатун мойынтірегі тығындарының түс белгісіне сәйкес таңдаңыз.

Кесте. Шатун мойынтіректерінің тығындарын таңдау.

Шатун мойынтіректерінің тығындарын таңдау кестесі
3-сур. Шатун мойынтіректерінің тығындарын таңдау кестесі

Шатунның өлшемдік тобының белгісі.

Шатунның өлшемдік тобының белгісі
4-сур. Шатунның өлшемдік тобының белгісі

Тығынның өлшемдік тобының белгісі.

Тығынның өлшемдік тобының белгісі
5-сур. Тығынның өлшемдік тобының белгісі

Шатун мойнының өлшемдік тобының белгісі.

Иінді біліктің шатун мойнының өлшемдік тобының белгісі
6-сур. Шатун мойнының өлшемдік тобының белгісі

3. Бұрауыштың көмегімен иінді білікті алға-артқа жылжытып, оның осьтік саңылауын өлшеңіз. Егер осьтік саңылау шекті рұқсат етілген мәннен асып кетсе, тіреуіш жарты сақиналарды және/немесе мойынтірек тығындарын ауыстырыңыз.

Иінді біліктің осьтік саңылауын өлшеу
7-сур. Иінді біліктің осьтік саңылауын өлшеу

Осьтік саңылау:

  • Номиналдық мән: 0,07–0,25 мм.
  • Шекті рұқсат етілген мән: 0,30 мм.

4. Пластик калибрдің көмегімен негізгі мойынтіректердегі май саңылауын тексеріңіз.

  • а) Цилиндрлер блогының және негізгі мойынтірек қақпақтарының беттерін, иінді біліктің негізгі мойындарын және мойынтірек тығындарын май, майлау және басқа ластанулардан тазалаңыз.
  • б) Иінді білікті цилиндрлер блогына абайлап салыңыз.
  • в) Ұзындығы мойынның еніне сәйкес келетін калибрленген пластик сымның бір бөлігін кесіп алып, оны иінді біліктің осі бойымен мойынға салыңыз.
  • г) Мойынтірек қақпағын абайлап орнатып, бекітпе бұрандаларын суретте көрсетілген ретпен тартыңыз.
Негізгі мойынтіректердегі май саңылауын тексеру
8-сур. Негізгі мойынтіректердегі май саңылауын тексеру

Назар аударыңыз: осы процедура кезінде иінді білікті айналдырмаңыз.

Тарту моменті: 26,5 Н·м + 45°.

Негізгі мойынтірек қақпақтарының бұрандаларын тарту реті
9-сур. Негізгі мойынтірек қақпақтарының бұрандаларын тарту реті
  • д) Иінді біліктің негізгі мойынтірек қақпақтарының бекітпе бұрандаларын суретте көрсетілген ретпен бұрап алып, содан кейін қақпақты абайлап алыңыз.
Негізгі мойынтірек қақпақтарының бұрандаларын бұрап алу реті
10-сур. Негізгі мойынтірек қақпақтарының бұрандаларын бұрап алу реті
  • е) Пластик калибр қаптамасында басылған шкаланы пайдаланып, қысылған калибрленген пластик сымның ең кең бөлігінің енін өлшеңіз.

Негізгі мойынтіректегі саңылау:

Номиналдық мән:

  • 2009 жылдан бастап 2,0 л: 0,020–0,038 мм.
  • Қалғандары: 0,026–0,048 мм.

Шекті рұқсат етілген мән: 0,05 мм.

Негізгі мойынтіректерімен жиналған иінді білік
11-сур. Иінді білік: 1 — иінді біліктің жоғарғы негізгі мойынтірек тығыны; 2 — тіреуіш жарты сақиналар; 3 — иінді білік; 4 — иінді біліктің төменгі негізгі мойынтірек тығыны; 5 — негізгі мойынтірек қақпағы
Негізгі мойынтіректегі май саңылауын өлшеу
12-сур. Негізгі мойынтіректегі май саңылауын өлшеу

Ескерту: саңылауды реттеу үшін мойынтіректі немесе мойынтірек қақпағын механикалық өңдеуге ұшыратпаңыз.

Егер саңылау максимумнан үлкен болса, мойынтіректерді ауыстырыңыз. Қажет болса, иінді білікті ауыстырыңыз.

  • ж) Негізгі мойынтірек тығындарын ауыстырған кезде оларды негізгі мойынтірек тығындарының түс белгісіне, иінді білік төсегінің өлшемдік тобына (цилиндрлер блогындағы символдық белгілерге) және иінді біліктің өлшемдік тобына (символдық белгілеріне) сәйкес таңдаңыз («Негізгі мойынтірек тығындарын таңдау» кестесін қараңыз).

Иінді біліктің негізгі мойынтірек төсегінің ішкі диаметрінің өлшемдік тобының белгісі.

Негізгі мойынтірек төсегінің өлшемдік тобының белгісі
13-сур. Негізгі мойынтірек төсегінің өлшемдік тобының белгісі

Негізгі мойынның өлшемдік тобының белгісі.

Иінді біліктің негізгі мойнының өлшемдік тобының белгісі
14-сур. Негізгі мойынның өлшемдік тобының белгісі

Тығынның өлшемдік тобының белгісі.

Негізгі мойынтірек тығынының өлшемдік тобының белгісі
15-сур. Тығынның өлшемдік тобының белгісі

Маховик (МКП-мен жабдықталған модельдер)

  • 1. Маховиктің ілінісу жетекші дискісімен жанасу бетінің күйін тексеріңіз (біркелкі емес тозудың немесе зақымданудың болмауы). Беті зақымдалған немесе айтарлықтай тозған болса, маховикті ауыстырыңыз.
  • 2. Маховиктің ілінісу жетекші дискісімен жанасу бетінің дірілдеуін өлшеңіз.
  • Номиналдық мән: 0,10 мм.
  • Шекті рұқсат етілген мән: 0,13 мм.

3. Маховиктің тісті шеңберінің күйін тексеріңіз (зақымданулардың, жарықтардың және айтарлықтай тозудың болмауы) және қажет болса ауыстырыңыз.

Гидротрансформатор жетегінің пластинасы (АКП-мен жабдықталған модельдер)

Гидротрансформатор жетегінің пластинасын деформация, зақымдану және жарықтардың болмауына тексеріңіз. Қажет болса ауыстырыңыз.

Кесте. Негізгі мойынтірек тығындарын таңдау.

Негізгі мойынтірек тығындарын таңдау кестесі
16-сур. Негізгі мойынтірек тығындарын таңдау кестесі

Иінді білік жағдайының датчигінің роторы

  • 1. Иінді білік жағдайының датчигінің роторын алыңыз.
  • 2. Иінді білік жағдайының датчигінің роторын зақымданулардың, жарықтардың және тозудың болмауына тексеріңіз. Қажет болса, датчиктің роторын ауыстырыңыз.
  • 3. Тереңдік өлшегіштің көмегімен датчик роторының тісі мен датчиктің ұшы арасындағы саңылауды тексеріңіз.

Номиналдық мән: 0,5–1,1 мм.

Датчик роторының тісі мен датчиктің ұшы арасындағы саңылауды тексеру
17-сур. Датчик роторының тісі мен датчиктің ұшы арасындағы саңылауды тексеру

Ескерту:

  • Иінді білік жағдайының датчигі роторының тісінің шыңынан цилиндрлер блогындағы датчик астындағы орнату бетіне дейінгі қашықтықты өлшеңіз.
  • Иінді білік жағдайының датчигі ұшының ұзындығын датчик ұшының ұшы мен датчиктің орнату жазықтығы арасындағы қашықтық ретінде өлшеңіз.
  • Саңылауды көрсетілген мәндер арасындағы айырма ретінде есептеңіз.

Тексеру

  • 1. Цилиндрлер блогын сынықтардың, коррозияның, қақ қабаттарының және таттың болмауына тексеріңіз. Сонымен қатар, жарықтардың және басқа зақымданулардың болмауын тексеріңіз. Айтарлықтай ақаулар анықталса, цилиндрлер блогын ауыстырыңыз.
  • 2. Тексеру сызғышы мен жазық щуптың көмегімен цилиндрлер блогының тығыздағыш астындағы жанасу жазықтығының майысуын (жазық еместігін) тексеріңіз. Тексеру алдында цилиндрлер блогының беті ескі тығыздағыштың қалдықтарынан және бөгде бөлшектерден тазартылғанына көз жеткізіңіз.
Цилиндрлер блогының жанасу бетінің жазықтығын тексеру
18-сур. Цилиндрлер блогының жанасу бетінің жазықтығын тексеру

Номиналдық мән: 0,05 мм немесе одан аз.

3. Цилиндрлердің диаметрін ішкі өлшегіштің көмегімен биіктік бойынша үш белдеуде «А» және «В» бағыттарында өлшеңіз. Өлшеулерді суретте көрсетілген жерлерде жүргізіңіз.

Цилиндрлер блогының цилиндрлерінің диаметрін өлшеу схемасы
19-сур. Цилиндрлер блогының цилиндрлерінің диаметрін өлшеу схемасы
  • (1) Поршеньнің ЖӨН (№1 компрессиялық сақинаның тоқтау нүктесі);
  • (2) поршень жүрісінің ортасы;
  • (3) поршеньнің ТӨН.

Цилиндрдің номиналдық диаметрі:

  • 2,0 л: 86,00–86,03 мм.
  • 2,4 л: 88,00–88,03 мм.

Шекті рұқсат етілген конустылық (цилиндрліліктен ауытқу): 0,01 мм немесе одан аз.

4. Егер цилиндрдің овальдылығы немесе конустылығы шекті рұқсат етілген мәннен үлкен болса, немесе цилиндр айнасында сызаттар немесе қармалу іздері (тырналулар) болса, блок цилиндрлерін тиісті жөндеу өлшеміне дейін жону және хонингілеу қажет. Цилиндрлер блогын жөндегеннен кейін тиісті жөндеу өлшеміндегі поршеньдер мен поршень сақиналарын орнатыңыз.

Цилиндрдің шекті рұқсат етілген овальдылығы мен конустылығы: 0,01 мм.

5. Цилиндр диаметрін және поршень диаметрін белгілер бойынша анықтау.

а) Цилиндрлер блогының төменгі бөлігіндегі цилиндр диаметрін анықтау белгісін тексеріңіз.

Кесте. Цилиндр диаметрін белгілер бойынша анықтау (2,0 л).

2,0 л қозғалтқышы үшін цилиндр диаметрін белгілер бойынша анықтау кестесі
20-сур. Цилиндр диаметрін белгілер бойынша анықтау кестесі (2,0 л)

Кесте. Цилиндр диаметрін белгілер бойынша анықтау (2,4 л).

2,4 л қозғалтқышы үшін цилиндр диаметрін белгілер бойынша анықтау кестесі
21-сур. Цилиндр диаметрін белгілер бойынша анықтау кестесі (2,4 л)

Кесте. Поршеньнің сыртқы диаметрін белгілер бойынша анықтау (2,0 л).

2,0 л қозғалтқышы үшін поршеньнің сыртқы диаметрін белгілер бойынша анықтау кестесі
22-сур. Поршеньнің сыртқы диаметрін белгілер бойынша анықтау кестесі (2,0 л)

Цилиндрдің өлшемдік тобының белгісі.

Цилиндрдің өлшемдік тобының белгісі
23-сур. Цилиндрдің өлшемдік тобының белгісі

б) Поршень түбіндегі поршеньнің сыртқы диаметрін анықтау белгісін тексеріңіз.

Кесте. Поршеньнің сыртқы диаметрін белгілер бойынша анықтау (2,4 л).

2,4 л қозғалтқышы үшін поршеньнің сыртқы диаметрін белгілер бойынша анықтау кестесі
24-сур. Поршеньнің сыртқы диаметрін белгілер бойынша анықтау кестесі (2,4 л)

Поршеньнің өлшемдік тобының белгісі.

Поршень түбіндегі поршеньнің өлшемдік тобының белгісі
25-сур. Поршеньнің өлшемдік тобының белгісі

«Поршень–шатун» торабын бөлшектеу

Назар аударыңыз: алынған бөлшектерді (шатундар, шатун қақпақтары, шатун мойынтіректерінің тығындары) цилиндр нөмірлеріне сәйкес жинақтап орналастырыңыз, бұл кейінгі дұрыс жинауды қамтамасыз етеді.

  1. Бөлшектерді алу кезінде «Поршень және шатун» суретін басшылыққа алыңыз.
  2. Бөлшектерді алу кезінде келесі операцияларға назар аударыңыз.
  • а) Шатун қақпағының бекітпе бұрандаларын бұрап алып, содан кейін шатун қақпағын және шатун мойынтірегінің төменгі тығынын алыңыз.
  • б) Поршень мен шатунды жинақтап цилиндрлер блогынан цилиндр басы тығыздағышының астындағы бетке қарай итеріп шығарыңыз.

Назар аударыңыз: поршеньді шатунмен жинақтап алу кезінде абай болыңыз, шатунмен цилиндр бетіне және иінді біліктің мойнына тиіп кетпеңіз.

  • в) Кейінгі жинауды жеңілдету үшін шатунның бүйір бетіне цилиндр нөмірін жазыңыз.
Поршень және шатун жинағы
26-сур. Поршень және шатун: 1 — поршень сақиналары; 2 — поршень; 3 — шатун; 4 — шатун мойынтірегінің жоғарғы тығыны; 5 — поршень саусағы; 6 — шатун мойынтірегінің төменгі тығыны; 7 — шатун қақпағы; 8 — картер

Поршень мен шатунның күйін тексеру

  • 1. Әрбір поршеньді сызаттардың, тырналулардың, тозудың және басқа ақаулардың болмауына тексеріңіз. Ақаулар болса, поршеньді ауыстырыңыз.
  • 2. Әрбір поршень сақинасын сынулардың, зақымданулардың немесе айтарлықтай тозудың болмауына тексеріңіз. Ақаулы сақиналарды ауыстырыңыз. Поршеньді ауыстыру қажет болса, оның поршень сақиналарын да ауыстыру керек.
  • 3. Поршень мен цилиндр арасындағы саңылауды тексеріңіз.

а) Микрометрдің көмегімен поршень түбінің бетінен 47 мм қашықтықта (поршень сақиналарына арналған ойықтар деңгейінен төмен) поршень юбкасының диаметрін поршень саусағының осіне перпендикуляр бағытта өлшеңіз, суретте көрсетілгендей.

Поршень юбкасының диаметрін өлшеу
27-сур. Поршень юбкасының диаметрін өлшеу

Поршеньнің номиналдық диаметрі:

  • 2,0 л: 85,97–86,00 мм.
  • 2,4 л: 87,97–88,00 мм.

б) Цилиндрлердің диаметрлерін қозғалтқыш осінің бағытында өлшеңіз (жоғарыдан қараңыз).

в) Цилиндрлердің диаметрін ішкі өлшегіштің көмегімен биіктік бойынша үш белдеуде «А» және «В» бағыттарында өлшеңіз. Өлшеулерді суретте көрсетілген жерлерде жүргізіңіз.

Блок цилиндрінің диаметрін өлшеу схемасы
28-сур. Блок цилиндрінің диаметрін өлшеу схемасы
  • (1) Поршеньнің ЖӨН (№1 компрессиялық сақинаның тоқтау нүктесі);
  • (2) поршень жүрісінің ортасы;
  • (3) поршеньнің ТӨН.

Цилиндрдің номиналдық диаметрі:

  • 2,0 л: 86,00–86,03 мм.
  • 2,4 л: 88,00–88,03 мм.

Шекті рұқсат етілген конустылық (цилиндрліліктен ауытқу): 0,01 мм немесе одан аз.

г) Поршень диаметрі мен цилиндр диаметрінің өлшеу нәтижелерінің айырмасын табыңыз.

Цилиндр мен поршень арасындағы саңылау:

Номиналдық:

  • 2,0 л: 0,015–0,035 мм.
  • 2,4 л: 0,025–0,040 мм.
  • Максималды: 0,080 мм.

Егер саңылау максимумнан үлкен болса, төрт поршеньді де ауыстырыңыз. Қажет болса, цилиндрлер блогын ауыстырыңыз.

Ескерту: жаңа цилиндрлер блогын пайдаланған кезде цилиндр диаметрімен бірдей белгісі (нөмірі) бар поршеньді пайдаланыңыз.

4. Поршень сақинасы мен поршень ойығы арасындағы саңылауды өлшеңіз. Егер өлшенген саңылау шекті рұқсат етілген мәннен асып кетсе, жаңа поршень сақинасын орнатып, саңылауды қайта өлшеңіз. Егер өлшенген саңылау қайтадан шекті рұқсат етілген мәннен асып кетсе, поршень мен сақиналарды жинақтап ауыстырыңыз. Егер өлшенген саңылау шекті рұқсат етілген мәннен кіші болса, тек поршень сақиналарын ауыстырыңыз.

Поршень сақинасы мен поршень ойығы арасындағы саңылауды өлшеу
29-сур. Поршень сақинасы мен поршень ойығы арасындағы саңылауды өлшеу

Поршень сақинасы мен поршень ойығы арасындағы саңылау:

Номиналдық мән:

2,0 л:

  • №1 компрессиялық сақина: 0,05–0,08 мм.
  • №2 компрессиялық сақина: 0,04–0,08 мм.
  • Май сығатын сақина: 0,06–0,15 мм.

2,4 л:

  • №1 және №2 компрессиялық сақиналар: 0,03–0,07 мм.
  • Май сығатын сақина: 0,06–0,15 мм.

Шекті рұқсат етілген мән:

  • №1 және №2 компрессиялық сақиналар: 0,10 мм.
  • Май сығатын сақина: 0,20 мм.

5. Поршень сақинасының құлыпындағы саңылауды өлшеу үшін поршень сақинасын цилиндр саңылауына орнатыңыз. Сақинаны цилиндр қабырғасының жасаушысына тік бұрышпен орналастырып, поршеньнің көмегімен төмен қарай абайлап жылжытыңыз. Сақина құлыпындағы саңылауды жазық щуптың көмегімен өлшеңіз. Егер өлшенген саңылау шекті рұқсат етілген мәннен асып кетсе, поршень сақинасын ауыстырыңыз.

Поршень сақинасының құлыпындағы саңылауды өлшеу
30-сур. Поршень сақинасының құлыпындағы саңылауды өлшеу

Поршень сақинасының құлыпындағы саңылау:

Номиналдық мән:

  • №1 компрессиялық сақина: 0,15–0,30 мм.
  • №2 компрессиялық сақина: 2,0 л — 0,37–0,52 мм; 2,4 л — 0,30–0,45 мм.
  • Май сығатын сақина: 0,20–0,70 мм.

Шекті рұқсат етілген мән:

  • №1 компрессиялық сақина: 0,6 мм.
  • №2 компрессиялық сақина: 0,7 мм.
  • Май сығатын сақина: 0,8 мм.

6. Цилиндрлерді жөндеу өлшеміне жонбай поршень сақиналарын ауыстырған кезде сақина құлыпындағы саңылауды цилиндрдің төменгі бөлігінде (ең аз тозу аймағында) орналасқан нүктеде тексеріңіз.

Поршень сақинасындағы жөндеу өлшемінің сәйкестендіру белгісі
31-сур. Поршень сақинасындағы жөндеу өлшемінің сәйкестендіру белгісі

Ескерту: жөндеу өлшемінің сәйкестендіру белгісі поршень сақинасының жоғарғы бөлігінде, сақина құлыпының жанында орналасқан.

7. Поршень саусағын тексеріңіз.

  • а) Поршень саусағын поршень саңылауына бас бармақ күшімен кіргізуге тырысыңыз. Бұл кезде қарсылық сезілуі керек. Егер саусақ саңылауға оңай кірсе немесе айтарлықтай люфт болса, поршень саусағын ауыстырыңыз. Ақаулар болса, поршень саусағын ауыстырыңыз.
  • б) Поршень саусағының диаметрін өлшеңіз.

Номиналдық мән: 21,001–21,006 мм.

Поршень саусағының диаметрін өлшеу
32-сур. Поршень саусағының диаметрін өлшеу
  • в) Поршень саусағы мен поршень (поршень бобышкаларында) арасындағы саңылауды анықтаңыз.

Номиналдық мән: 0,010–0,020 мм.

  • г) Поршень саусағының диаметрі мен шатунның жоғарғы басындағы поршень саусағына арналған саңылаудың диаметрі арасындағы айырманы анықтаңыз.

Номиналдық мән: 0,016–0,032 мм.

  • 8. Жоғарғы немесе төменгі бастардың шеткі беті зақымдалған болса, шатунды ауыстырыңыз.
  • 9. Егер шатунның жоғарғы басындағы поршень саусағына арналған саңылаудың беті айтарлықтай тозған болса, шатунды ауыстырыңыз.

10. Шатунды тексеруге арналған арнайы құрылғының көмегімен шатунның майысуын және бұралуын тексеріңіз. Егер өлшенген шама шекті рұқсат етілген мәннен асып кетсе, престің көмегімен шатунды түзетіңіз. Қажет болса, шатунды ауыстырыңыз.

Шекті рұқсат етілген мән (бөлшек ұзындығының 100 мм-іне):

  • Майысу: 0,05 мм.
  • Бұралу: 0,10 мм.
Шатунның майысуын тексеру
33-сур. Шатунның майысуын тексеру
Шатунның бұралуын тексеру
34-сур. Шатунның бұралуын тексеру

Жөндеу (поршень саусағын ауыстыру)

1. Арнайы құралдардың көмегімен поршень мен шатун торабын бөлшектеп, жинаңыз.

Поршень мен шатун торабын бөлшектеу және жинау
35-сур. Поршень мен шатун торабын бөлшектеу және жинау
  • 2. Поршень саусағы шатунның жоғарғы басына басылып орнатылған, ал поршень белгілі бір температурада оның бойымен сырғанайды.
  • 3. Арнайы құралдар жинағы тірекшесі мен қондырмалары бар негізден, бағыттаушылардан, ауыспалылардан, алуға арналған штанга-итергіштен және орнатуға арналған штанга-итергіштен тұрады. Поршень саусағын алу немесе орнату кезінде поршень құрылғының негізінде ұсталады. Құрылғының бағыттаушылары шатун тірекше қондырмаларына сүйенген кезде поршень саусағын алу және орнату кезінде оны орналастыруды жеңілдетеді.
  • 4. Поршень саусағын алу үшін поршеньді негізге салып, шатунды тірекше қондырмасына орналастырыңыз. Алуға арналған штанга-итергішті негіздің жоғарғы бөлігінің доғасы арқылы поршень саусағына кіргізіп, престің көмегімен саусақты шығарыңыз.
Престің көмегімен поршень саусағын алу
36-сур. Поршень саусағын алу
  • 5. Жаңа саусақты орнатқан кезде шатунды қолдау үшін тиісті тірекше қондырмасын орнату қажет.
  • 6. Шатунның жоғарғы басын поршень ішіне орналастырыңыз. Поршеньнің бір жағынан тиісті бағыттаушыны поршень мен шатун арқылы кіргізіп, содан кейін бағыттаушыны поршень ұстап тұруы үшін қолмен сәл басыңыз. Поршеньнің екінші жағынан поршень саусағын кіргізіп, поршень мен шатунды бірге құрылғының негізіне саусақ бағыттаушысы төменде болатындай етіп салыңыз.

Ескерту: бағыттаушы шатунды поршень бобышкаларына қатысты центрлеу үшін қажет. Егер жинау дұрыс орындалса, саусақ бағыттаушысы негіздің жоғарғы бөлігінің доға саңылауының дәл ортасында тұрады және тірекше қондырмасына тиеді. Егер дұрыс емес өлшемдегі саусақ бағыттаушысы пайдаланылса, поршень (және шатун) мен поршень саусағы негіз саңылауымен бір осьте болмайды.

Бағыттаушымен поршень мен шатун торабын жинау
37-сур. Бағыттаушымен поршень мен шатун торабын жинау

7. Орнатуға арналған штанга-итергішті негіздің жоғарғы бөлігінің доға саңылауы арқылы поршень саусағындағы ауыспалыға тірелгенше кіргізіп, гидравликалық престің көмегімен саусақты поршеньге және шатунның жоғарғы басына кіргізіңіз. Саусақ бағыттаушысы негіздің астынан құлап, штанга-итергіш негіздің жоғарғы бөлігінің доғасына тірелгенше басу жалғастырыңыз.

Назар аударыңыз: штанга-итергіш негіздің жоғарғы бөлігінің доғасына тірелген кезде поршень саусағын басу кезінде шекті рұқсат етілген күштен асырмаңыз.

Басу кезіндегі шекті рұқсат етілген күш: 15 000 ± 5 000 Н.

Гидравликалық престің көмегімен поршень саусағын басу
38-сур. Поршень саусағын басу

Иінді білікті тексеру

1. Иінді біліктің майысуын (ортаңғы мойын бойынша дірілдеуін) тексеріңіз.

  • а) Иінді білікті призмаларға (№1 негізгі мойынға және №5 негізгі мойынға) салыңыз.
  • б) Сағаттық типтегі индикатордың көмегімен орталық негізгі мойын (№3) бойынша біліктің дірілдеуін өлшеңіз.

Иінді біліктің дірілдеуі:

  • Номиналдық: 0,02 мм және одан аз.
  • Шекті рұқсат етілген: 0,05 мм.

Ескерту: иінді біліктің нақты дірілдеуі білікті бір айналымға айналдырған кезде индикатор көрсететін мәннің жартысына тең.

Орталық негізгі мойын бойынша иінді біліктің дірілдеуін өлшеу
39-сур. Иінді біліктің дірілдеуін өлшеу
  • в) Егер өлшенген дірілдеу шекті рұқсат етілген мәннен асып кетсе, иінді білікті ауыстырыңыз.
  • 2. Иінді біліктің негізгі және шатун мойындарын зақымданулардың (тырналулар мен қармалулар), шамадан тыс тозудың және жарықтардың болмауына тексеріңіз. Сонымен қатар, май арналарының саңылауларын бітелудің болмауына тексеріңіз. Ақаулы бөлшекті жөндеңіз немесе ауыстырыңыз.
  • 3. Иінді біліктің негізгі және шатун мойындарының конустылығы мен овальдылығын тексеріңіз.

Номиналдық мән:

  • Негізгі мойынның диаметрі: 51,942–51,960 мм.
  • Шатун мойнының диаметрі: 47,954–47,972 мм.

Негізгі және шатун мойындарының конустылығы мен овальдылығы: 0,05 мм немесе одан аз.

Иінді біліктің негізгі және шатун мойындарының диаметрлерін өлшеу
40-сур. Иінді біліктің негізгі және шатун мойындарының диаметрлерін өлшеу

Цилиндрді жону

Назар аударыңыз: барлық цилиндрлерді бір жөндеу өлшеміне дейін жоныңыз. Тек бір цилиндрді жөндеу өлшеміне дейін жонбаңыз.

  • 1. Егер цилиндрдің жоғарғы бөлігінде периметр бойынша қабат (сатылы тозу) болса, оны арнайы құралдың көмегімен кетіріңіз.
  • 2. Өлшеулер нәтижесінде алынған жөнделетін қозғалтқыш цилиндрінің ең үлкен диаметрі бойынша поршеньдердің жөндеу өлшемінің нөмірін анықтаңыз.
Поршеньдердің жөндеу өлшемдерінің кестесі
41-сур. Поршеньдердің жөндеу өлшемдерінің кестесі

3. Пайдалануға арналған поршеньнің сыртқы диаметрін суретте көрсетілген жерде өлшеңіз.

Ескерту: поршень диаметрінің стандартты өлшеулері поршень түбінің бетінен 47 мм қашықтықта, поршень саусағының осіне перпендикуляр жазықтықта жүргізіледі.

Поршеньнің сыртқы диаметрін өлшеу
42-сур. Поршеньнің сыртқы диаметрін өлшеу

4. Поршеньнің сыртқы диаметрінің өлшенген шамасына сүйене отырып, цилиндрді жону диаметрін есептеңіз.

Цилиндрді жону диаметрі = поршеньнің сыртқы диаметрі + (поршень мен цилиндр арасындағы саңылау) − 0,01 мм (хонингілеуге қосымша).

5. Барлық цилиндрлерді есептелген диаметрге дейін жоныңыз.

Назар аударыңыз: жону кезінде температуралық деформацияларды болдырмау үшін цилиндрлерді келесі ретпен жоныңыз: №2, №4, №1, №3.

6. Цилиндрлерді соңғы таза өлшемге дейін хонингілеңіз (поршеньнің сыртқы диаметрі + поршень мен цилиндр арасындағы саңылау).

Назар аударыңыз: хонингілеу кезінде температуралық деформацияларды болдырмау үшін цилиндрлерді келесі ретпен хонингілеңіз: №2, №4, №1, №3.

7. Поршень мен цилиндр арасындағы саңылауды тексеріңіз (жаңа бөлшектер үшін белгіленген шек).

Номиналдық мән: 0,02–0,04 мм.

Ескерту:

  • Барлық орнатылатын поршеньдердің бір жөндеу өлшемінде екенін тексеріңіз.
  • Жұмысқа келтірілген «поршень–цилиндр» жұбы үшін саңылаудың шекті рұқсат етілген мәні 0,085 мм-ден аспайды.

Жинау

1. Негізгі мойынтіректердің жоғарғы тығындарын цилиндрлер блогындағы иінді білік төсегіне орнатыңыз. Иінді біліктің жоғарғы негізгі мойынтірек тығынында май беруге арналған ойық бар.

Ескерту: абай болыңыз, негізгі мойынтірек тығындарын цилиндр нөмірлеріне сәйкес орнатыңыз.

Негізгі мойынтіректердің жоғарғы тығындарын орнату
43-сур. Негізгі мойынтіректердің жоғарғы тығындарын орнату
  • 2. Төменгі тығындарды (ойықсыз) негізгі мойынтірек қақпақтарына орнатыңыз.
  • 3. Тіреуіш жарты сақиналарды №3 негізгі мойынтіректің екі жағына ойықтарын сыртқа қаратып орнатыңыз.
№3 негізгі мойынтіректің тіреуіш жарты сақиналарын орнату
44-сур. Тіреуіш жарты сақиналарды орнату
  • 4. Иінді біліктің негізгі мойындарына мотор майын жағып, иінді білікті орнатыңыз.
  • 5. Негізгі мойынтірек қақпақтарын орнатыңыз.
  • а) Орнату кезінде қақпақтардың көрсеткілері иінді біліктің шкивіне қарай бағытталып, қақпақ нөмірлері білік мойындарының нөмірлеріне сәйкес келетіндей етіп орналастыру қажет.
  • б) Бұрандалардың бұрандамасына және олардың басының астына мотор майын жағыңыз.
  • в) Негізгі мойынтірек қақпақтарының бекітпе бұрандаларын тиісті суретте көрсетілген ретпен номиналдық моментпен тартыңыз.

Назар аударыңыз: қақпақтардың бекітпе бұрандаларын моментті біртіндеп арттыра отырып, екі-үш өтуде біртіндеп тарту керек, содан кейін номиналдық моментпен тартып, көрсетілген бұрышқа бұру керек.

Тарту моменті: 26,5 Н·м + 45°.

Негізгі мойынтірек қақпақтарының бұрандаларын тарту реті
45-сур. Негізгі мойынтірек қақпақтарының бұрандаларын тарту реті

6. Иінді біліктің біркелкі айналуын тексеріп, біліктің осьтік саңылауын өлшеңіз.

Иінді біліктің осьтік саңылауын тексеру
46-сур. Иінді біліктің осьтік саңылауын тексеру

Осьтік саңылау:

  • Номиналдық мән: 0,07–0,25 мм.
  • Шекті рұқсат етілген мән: 0,30 мм.

7. Шатун-поршень тобын жинаңыз.

а) Май сығатын сақинаның кеңейткішін орнатыңыз.

Май сығатын сақинаның кеңейткішін орнату
47-сур. Май сығатын сақинаның кеңейткішін орнату

б) Май сығатын сақинаның жоғарғы қырғышын орнатыңыз. Қырғышты орнату үшін алдымен қырғыштың бір ұшын кеңейткіш пен поршень ойығының арасына орнатыңыз, содан кейін қырғыштың ұшын ұстап, саусақпен қырғышты басып, суретте көрсетілгендей ойыққа кіргізіңіз.

Назар аударыңыз: май сығатын сақинаның қырғыштарын орнату кезінде поршень сақиналарының кеңейткішін пайдаланбаңыз.

Поршеньге май сығатын сақинаның қырғыштарын орнату
48-сур. Поршеньге май сығатын сақинаның қырғыштарын орнату
  • в) Май сығатын сақинаның төменгі қырғышын б) тармағында көрсетілген процедураға сәйкес орнатыңыз.
  • г) Поршеньге және сақиналарға арналған поршень ойықтарына бүкіл шеңбер бойымен мотор майын жағыңыз.

Ескерту: май сығатын сақиналардың қырғыштары мен кеңейткіштерінің құлыптары суретте көрсетілгендей орналасқанына көз жеткізіңіз.

Май сығатын сақиналардың қырғыштары мен кеңейткіштерінің құлыптарының орналасуы
49-сур. Май сығатын сақиналардың қырғыштары мен кеңейткіштерінің құлыптарының орналасуы
  • д) Поршень сақиналарының кеңейткішінің көмегімен №2 компрессиялық сақинаны және №1 компрессиялық сақинаны сәйкестендіру белгісі поршень түбіне қарай (жоғары) орнатыңыз.
  • е) Сақиналардың құлыптарын бір-бірінен мүмкіндігінше алыс орналастырыңыз. Қандай да бір сақинаның құлыпы поршень саусағының осінде немесе осы оське перпендикуляр бағытта емес екеніне көз жеткізіңіз.

2. Арнайы құрылғының көмегімен поршеньді цилиндрге жинақтап орнату алдында поршень сақиналарын поршеньге сенімді бекітіңіз.

Цилиндрге орнату алдында поршень сақиналарын поршеньге бекіту
50-сур. Поршень сақиналарын поршеньге бекіту
  • 8. Мойынтіректердің жоғарғы тығындарын шатундарға орнатыңыз.
  • 9. Мойынтіректердің төменгі тығындарын шатун қақпақтарына орнатыңыз.
Шатун мойынтіректерінің жоғарғы және төменгі тығындарын орнату
51-сур. Шатун мойынтіректерінің тығындарын орнату

10. Орнату кезінде поршеньдегі «алдыңғы» белгі (А) және шатундағы «алдыңғы» сәйкестендіру белгісі қозғалтқыштың алдыңғы бөлігіне (ГРМ жетегінің шынжырына) қарай бағытталғанына көз жеткізіңіз.

Поршень мен шатундағы алдыңғы белгілерді сәйкестендіру
52-сур. Поршень мен шатундағы алдыңғы белгілерді сәйкестендіру

11. Шатун қақпағын орнату кезінде шатун мен шатун қақпағындағы цилиндр нөмірінің белгілері (бөлшектеу кезінде жасалған) сәйкес келгеніне көз жеткізіңіз. Жаңа шатунды орнату кезінде шатун қақпағындағы және шатундағы тығындардың бекітпе ойықтары бір жағында орналасқанына көз жеткізіңіз.

Тығындардың бекітпе ойықтарының орналасуын тексеру
53-сур. Тығындардың бекітпе ойықтарының орналасуын тексеру

12. Жинау кезінде шатун қақпақтарының бекітпе бұрандаларын келесідей тарту керек:

  • а) Бекітпе бұрандаларының бұрандамасына және бұрандалардың шатунмен жанасу орындарына (бұранда басының астына) май жағыңыз.
  • б) Шатун қақпақтарының бекітпе бұрандаларын номиналдық тарту моментімен тартыңыз.

Тарту моменті: 29 Н·м + (88°–92°).

Назар аударыңыз:

  • Пайдаланылған (бөлшектеу кезінде алынған) шатун қақпағының бекітпе бұрандаларын қайта орнатпаңыз.
  • Жаңа шатун қақпағының бекітпе бұрандаларын орнатқан кезде оларды үш реттен артық тартпаңыз.

13. Картерді орнатыңыз.

  • а) Цилиндрлер блогының және картердің жанасу беттерін ескі герметиктің қалдықтарынан тазалаңыз.
  • б) Картер фланеціндегі герметик жағылатын бетті, сондай-ақ цилиндрлер блогындағы жанасу бетін майсыздандырыңыз.
  • в) Көрсетілген герметикті диаметрі 3–4 мм үздіксіз жолақпен картер фланеціндегі ойыққа жағыңыз.
Картер фланеціне герметик жағу және поддон бұрандаларын тарту
54-сур. Картер фланеціне герметик жағу және поддон бұрандаларын тарту

Герметик: Three Bond 1217H.

Назар аударыңыз:

  • Картердің бекітпе бұрандаларына арналған саңылаулар аймағында герметикті саңылаудан ішкі сызық бойымен жағу керек.
  • Герметиктің картер фланецінен иінді білік жағынан шығып кетуіне жол бермеңіз.
  • Герметик жағылғаннан кейін 5 минут ішінде картерді бекітіңіз. Картерді орнатқаннан кейін қозғалтқышты іске қосу алдында кемінде бір сағат күтіңіз.
  • г) Картердің бекітпе бұрандаларын тартыңыз (біртіндеп, бірнеше қабылдауда номиналдық моментке дейін).

Тарту моменті: 19–27 Н·м.