Пайдаланылған газдарды тазарту жүйесі қозғалтқыштан азот оксидтерінің шығарындыларын азайтуға арналған.
Шығару жүйесінің кедергісін өлшеу
Манометрді шығару магистраліндегі қысымды алу каналына қосыңыз.
Манометрді турбокомпрессор шығысынан бір құбыр диаметрінен аспайтын қашықтыққа орнатыңыз.
Қозғалтқышқа ең төмен айналу жиілігі мен жүктемеде жұмыс істеуге мүмкіндік беріңіз.
Шығару жүйесіндегі қарсы қысымды өлшеңіз.
Шығару жүйесінің ең жоғары кедергісі: 40 кПа.
Егер шығару жүйесіндегі қысым ең жоғары мәннен жоғары болса, оны зақымдануларға тексеріңіз.
Манометрді шешіңіз. Қажет болса, бітеуішті орнына орнатыңыз.
Шығару коллекторын шешу және орнату
- Аккумулятор батареяларының клеммаларынан сымдарды ажыратыңыз.
- Турбокомпрессордың кіру және шығу патрубоктарын шешіңіз.
- Зарядтау ауасын салқындатқыштың ауа патрубоктарын ажыратыңыз.
- Турбокомпрессорды шешіңіз (мақала — Ауа кіру жүйесінің элементтерін шешу).
- Шығару коллекторын шешіңіз:
- шығару коллекторының бекіту болттарын бұрап шығарыңыз;
- аралық төсемдерді, шығару коллекторын және тығыздағыштарды шешіңіз.
Тексеру
- Шығару коллекторын буды тазалаңыз. Сығылған ауамен кептіріңіз.
- № 240 тегістеу қағазымен жанасу беттерінен күйені кетіріңіз.
Дәлдігі жоғары тексеру сызғышымен шығару коллекторының тіреу беттерінің жазықтықтан ауытқуын тексеріңіз.
Тексеру сызғышын барлық тесіктерге қойып, щуппен жазықтықтан ауытқуды өлшеңіз. Ең жоғары жазықтық еместік: 0,2 мм.
Егер жазықтық еместік ең жоғары мәннен жоғары болса, шығару коллекторын тегістеңіз немесе ауыстырыңыз.
Орнату
- Шығару коллекторының бекіту болттарының бұрандасына жоғары температуралы кедергі жасаушы құрам жағыңыз.
- Жаңа тығыздағыштарды, шығару коллекторын, аралық төсемдерді және бекіткіш пластиналарды орнатып, болттарды бұрап кигізіңіз.
- Шығару коллекторының бекіту болттарын суретте көрсетілген реттілікпен тартыңыз. Тарту моменті: 53 Н·м.
7-сур. Шығару коллекторы болттарын тарту реттілігі. - Турбокомпрессорды орнатыңыз (мақала Ауа кіру жүйесінің элементтерін шешу).
- Зарядтау ауасын салқындатқыштың ауа патрубоктарын орнатыңыз.
- Турбокомпрессордың кіру және шығу патрубоктарын орнатыңыз.
- Сымдарды аккумулятор батареясының клеммаларына қосыңыз.
- Қозғалтқышты іске қосып, ағудың жоқтығына көз жеткізіңіз.
Селективті каталитикалық бейтараптандырғышы бар пайдаланылған газдардың уыттылығын төмендету жүйесі
Назар аударыңыз! Қозғалтқыш тоқтағаннан кейін уыттылықты төмендету жүйесінің (СКВ) сұйықтық дозаторы жүйені толық үрлеп шығарғанша күтіңіз.
Ол үшін тұтануды өшіріп, селективті каталитикалық бейтараптандырғыш суығанша күтіңіз.
Тұтануды өшіргеннен кейін бес минут ішінде дозатор сорғысының жұмысының тән шуы естіледі, ол қосымша сорғы дыбысына ұқсайды.
Пайдаланылған газдардың уыттылығын төмендету жүйесінің сұйықтық дозаторы
Дозатор СКВ сұйықтығын бақтан алып, дозатор клапанына береді. Барлық жұмсалмаған сұйықтық баққа қайтарылады.
Дозатор 12 В немесе 24 В кернеуінде жұмыс істейді.
Номиналды кернеу мәні дозатор корпусында электр қосқышының жанында штампталған.
Сонымен қатар, дозаторлар қосқышымен ерекшеленеді:
- егер сымдар шоғыры жағындағы электр қосқышының беткі жағы сұр түсті болса, онда бұл дозатор 24 В тұрақты токтан жұмыс істейді;
- егер беткі жағы қара түсті болса, онда дозатор 12 В тұрақты токтан жұмыс істейді.
Электр қосқыштарының әртүрлі бекіткіштері бар, бұл олардың өзара алмастырылуын болдырмайды.
Бастапқы тексеру
Дозатордың кіру және шығу штуцерлерін ағуларға тексеріңіз (зақымдалған штуцер айналасында ақ қақ).
Қақ табылған жағдайда штуцерлерді жарықтарға тексеріңіз.
Дозатор қақпағының айналасындағы аймақтарды ағуларға тексеріңіз.
Шешу
Назар аударыңыз!
- Дозаторды клапанмен қосатын құбыр төмен қысымда тұр және қозғалтқыш жұмыс істеп тұрғанда немесе қозғалтқыш тоқтағаннан кейін жүйені тазалау аяқталғанға дейін ажыратылмауы керек. Бұл құбырды ажырату СКВ сұйықтығының ағып кетуіне әкелуі мүмкін.
- Дозатордың үрлеу циклі аяқталғанға дейін аккумулятор батареяларын ажыратпаңыз.
- Тұтануды өшіргеннен кейін кемінде 5 минут күтіңіз, содан кейін ғана дозаторды үрлеуге дайындау кезінде кез келген тораптарды немесе бөлшектерді шешуге және/немесе ажыратуға кірісіңіз.
- Дозаторды сумен немесе будымен жумаңыз. Тазалау үшін сығылған ауаны пайдаланыңыз.
Үрлеу циклі автоматты түрде орындалады және бөгде араласуды талап етпейді. Дозаторды үрлеу кезінде сорғы жұмысының тән дыбысы естіледі.
- Сымды аккумулятор батареясының теріс клеммасынан, содан кейін оң клеммасынан ажыратыңыз.
- Барлық СКВ құбырларына және олардың қосқыштарына белгілер қойыңыз. Құбырлар дұрыс қосылмаған жағдайда жүйе жұмыс істемейді және ақаулық индикаторы жанады.
- Электр қосқышының сұйықтықпен ластану ықтималдығын азайту үшін СКВ құбырлары мен электр қосқышын көрсетілген тәртіппен ажыратыңыз.
- Қосқышты сары бөлігіне қарай жылжытыңыз. Қосқыш көтеріле бастағаннан кейін оны дозатордан ажыратыңыз.
- Кірдің түсуін болдырмау үшін штуцерлер мен қосқышты жабыңыз.
- Үш болтты бұрап шығарып, дозаторды шешіңіз.
12-сур. Дозаторды шешу.
Ескерту: дозатор оны ашуға талап ететін ақаулық белгілері пайда болған жағдайда ғана бөлшектеледі.
Тығыздағыш сақиналардың штуцерлерде екеніне, дозатордың ішінде қалып қоймағанына көз жеткізіңіз.
Тазалау және тексеру
Дозатор қызмет көрсетуге жатпайды. Оның корпусын ашпаңыз. Құрылғыны Cummins фирмасының авторландырылған сервис-орталығына қайтарыңыз.
- Блокты кез келген тазалағыш ерітіндіге батырмаңыз.
- Блокты жуу үшін кез келген жуғыш заттарды пайдаланбаңыз.
- Блокты сүрту үшін таза ылғал шүберекті пайдаланыңыз.
Дозаторды көзбен тексеріңіз. Кез келген жарықтар, корпустың немесе электр қосқыштарының зақымдануы табылған жағдайда оны ауыстырыңыз.
Егер дозатор сүзгісінің қақпағы зақымдалған болса, оны ауыстырыңыз.
СКВ сұйықтығы құбырының қосылыстарын зақымдануларға немесе коррозия белгілеріне тексеріңіз.
Дозатордың кіру штуцерінде (1) және кері штуцерінде (2) кіріктірілген, қызмет көрсетуге жатпайтын торлы сүзгі орнатылған.
Резеңке ұшты пневматикалық тапаншаны пайдаланып, қосқыштарды ақ қағаз парағына сұйықтық ағынына қарсы бағытта үрлеп шығарыңыз.
Үрлеуден кейін қағазда қоқыс бөлшектерінің пайда болғанын тексеріңіз. Қоқыс бөлшектері қосқыштың бітелуін көрсетеді. Егер қосқыш бітелген болса, оны ауыстыру керек.
Егер СКВ дозалау клапанының кіру штуцерінде ластанулар табылса, СКВ сұйықтығы бағының сүзгісін тексеріңіз.
Орнату
Ескерту: дозатор штуцерлері өзара алмастырылмайды.
- Штуцерлерді орнатыңыз. Майлағыш немесе герметик жақпаңыз. Тарту моменті: 4 Н·м.
- Дозаторды көлік құралына орнатпас бұрын оның ластанулар жоқ екеніне көз жеткізіңіз.
- СКВ сұйықтығының ағуы туралы жалған хабарламалар ықтималдығын азайту үшін жөндеу барысында төгілген барлық сұйықтықты таза ылғал матамен сүртіңіз.
- Дозаторды тіреу кронштейніне орнатып, оны үш болтпен бекітіңіз. Тарту моменті: 20 Н·м.
- Ескерту: 12 В-қа есептелген дозаторды 24 В блокпен және керісінше ауыстыруға жол бермеңіз.
- Электр қосқышын қосыңыз. СКВ сұйықтығы электр қосқышының контактілерінің коррозиясын тудыруы мүмкін.
- 12 контактілі электр қосқышы (4) оның сары бөлігінің ішіне жылжыту арқылы орнатылады. Қосқыш төмен түсіп, дозаторға бекітіледі.
- Электр қосқышының сұйықтықпен кездейсоқ ластану ықтималдығын азайту үшін СКВ құбырларын көрсетілген тәртіппен қосыңыз.
СКВ сұйықтығы құбырларының қосқыштары штуцерлерге бекітілген кезде тән шырт еткен дыбыс шығарады.
Бекітудің сенімділігіне көз жеткізу үшін қосқышты сәл тартыңыз.
- Сымдарды аккумулятор батареясының клеммаларына қосыңыз.
- Ақаулық кодтарының жоқтығына көз жеткізіңіз.
Ескерту: СКВ сұйықтығының берілуін тексеру үшін каталитикалық бейтараптандырғышты 15 минуттан ұзақ сапар жасау арқылы жылыту қажет.
Пайдаланылған газдардың уыттылығын төмендету жүйесінің сұйықтық сүзгісі
Шешу және орнату
Сүзгі қақпағының айналасындағы аймақты ағуларға тексеріңіз (ағу орнының айналасында ақ қақ).
- Сымдарды аккумулятор батареясының клеммаларынан шешіңіз.
- Дозаторды таза ылғал шүберекпен тазалаңыз.
- Ескерту: дозаторды сумен немесе қысымды будымен жумаңыз.
- Сүзгі қақпағын шешіңіз:
- СКВ сұйықтығы сүзгісінің қақпағын (1) бұрап ашыңыз;
- қақпақты және тығыздағыш сақинаны (2) шешіңіз;
- СКВ сұйықтығының сүзгі элементін (3) суырып алыңыз.
18-сур. Сүзгі элементін шешу.
Қақпақты тазалап, онда зақымданулардың жоқтығына көз жеткізіңіз.
Жаңа сүзгі элементін шешуге кері тәртіппен орнатыңыз. Тарту моменті: 20 Н·м.
Сымдарды аккумулятор батареясының клеммаларына қосыңыз.
Қозғалтқышты іске қосып, ағудың жоқтығына көз жеткізіңіз.
Уыттылықты төмендету жүйесінің сұйықтық дозалау клапаны
СКВ сұйықтығын дозалау клапаны каталитикалық бейтараптандырғышқа кіруге дейін сұйықтықты пайдаланылған газдар ағынына бүрку үшін пайдаланылады.
Дозалау клапаны фланецке үш болтпен бекітілетін ыдырау түтігінде орналасқан.
Дозалау клапанының үш негізгі қосқышы бар:
- дозалау клапанын басқару блогымен қосатын 2 контактілі электр қосқышы;
- дозалау клапанын дозатормен қосатын сұйықтық беру құбыры;
- дозалау клапанын қозғалтқыштың салқындату жүйесімен қосатын салқындатқыш сұйықтығын беру/ағызу штуцері.
Бастапқы тексеру
Ескерту: СКВ сұйықтығының шөгінділері бұрын төгілген сұйықтықтан немесе жөндеуден кейін қалуы мүмкін.
Кез келген тораптар мен бөлшектерді ауыстырмас бұрын жүйені ағуларға тексеріңіз.
Сұйықтық беру құбырының дозалау клапанымен қосылу орнының айналасындағы аймақты тексеріңіз.
Келесі жерлерде ағулардың және/немесе ақ шөгінділердің жоқтығын тексеріңіз:
- сұйықтық беру құбыры мен дозалау клапаны арасындағы қосылыс;
- дозалау клапаны мен оның корпусы арасындағы қосылыстар.
Шөгінділердің пайда болуы ағу орнын жасыруы мүмкін, сондықтан шөгінділерді кетіріп, бұл жерді жылы сумен жуыңыз.
Шешу
- Сымдарды аккумулятор батареясының клеммаларынан ажыратыңыз.
- Салқындатқыш сұйықтығын ағызыңыз.
- Жылдам ажыратылатын қосылыстан және дозалау клапанының корпусының айналасынан кірді кетіріңіз.
- Алдымен СКВ сұйықтығының шлангтерін, содан кейін салқындатқыш сұйықтығының шлангтерін шешіп, дозалау клапанынан электр қосқышын ажыратыңыз.
21-сур. Дозалау клапанын шешу. - Штуцерлерді бітеуіштермен жабыңыз.
- Дозалау клапанының тығыздағышын кетіріңіз.
- Дозалау клапанын ыдырау түтігіне бекітетін бұрандаларды бұрап шығарыңыз.
Тексеру
Дозалау клапанының күйін тексеріңіз.
Егер тексерулер кезінде дозалау клапаны мен оның корпусы арасындағы қосылыстарда ағулар/шөгінділер табылса, дозалау клапанын ауыстырыңыз.
Егер сұйықтық беру құбырының қосқышында ағулар/шөгінділер табылса, қосқышты жарықтарға немесе коррозия іздеріне тексеріңіз.
Электр қосқышын және оның контактілерін зақымдануларға/коррозияға тексеріңіз.
Ескерту: дозалау клапанын бөлшектемеңіз. Бұл бөлшек қызмет көрсетуге жатпайды.
СКВ сұйықтығы шығынын тексеру
Назар аударыңыз! СКВ сұйықтығының берілуін тексеруге арналған ыдыстың жанында тұрмаңыз, әсіресе ауа айналымы нашар бөлмеде, өйткені бұл тыныс алуға әсер етуі мүмкін.
Бұл тексерудің мақсаты сұйықтық дозаторын іске қосу және сұйықтық ерітіндісінің берілген мөлшерінің берілген уақыт аралығында келіп түсуіне көз жеткізу болып табылады.
Тексеру INSITE диагностикалық кешенінің көмегімен іске қосылады. Тест автоматты режимде орындалады.
Тексеру келесі шарттарда орындалады: автомобиль тұр, бейтарап беріліс, кілт «ON» күйінде.
Жұмыс кезінде 3 цикл болады: сору, беру және тазалау. Клапанды көлемі 4 л-ден асатын ыдысқа орнатыңыз.
Шашырауды болдырмау үшін клапанды матамен немесе майлықпен жабыңыз.
Тексеру 5 минутқа созылады. Тексеруден кейін сұйықтық мөлшерін өлшеңіз.
Сұйықтық көлемі: 106–144 мл.
Егер сұйықтық мөлшері номиналды мәнге сәйкес келмесе:
- СКВ сұйықтығы дозаторының толтырылуын тексеріңіз;
- жүйе желілерінің бітелмегеніне және тарылмағанына көз жеткізіңіз;
- СКВ сүзгісін тексеріңіз;
- тексеруді тағы бір рет орындаңыз. Егер шығын номиналдыдан өзгеше болса, дозаторды ауыстырыңыз.
Орнату
- Аккумулятор батареясының ажыратылғанына көз жеткізіңіз.
- Дозалау клапанын жаңа тығыздағышпен орнатып, бекіту бұрандаларын тартыңыз. Тарту моменті: 8 Н·м.
- Жылдам ажыратылатын қосылыстарды қосыңыз.
- Электр қосқышын қосыңыз.
- Бітеуіштерді кетіріп, желілерді қосыңыз.
- Салқындатқыш сұйықтығын құйыңыз.
- Сымдарды аккумулятор батареясының клеммаларына қосыңыз.
- Қозғалтқышты іске қосып, ағудың жоқтығына көз жеткізіңіз.
- Диагностикалық ақаулық кодтарын тексеріңіз.
Шығынды тексеру (толық)
Дозалап беру циклін орындап, келесі сипаттамаларды тексеріңіз:
- СКВ сұйықтығын дозалау клапанының шашырау пішіні мен сипаттамасын;
- белгілі бір уақыт ішінде (6 минут) берілетін сұйықтық мөлшерін.
Бұл тексеруді ECM модулін диагностикалау кезінде INSITE диагностикалық кешенінің көмегімен орындауға болады. Тексеруді орындау үшін дисплейде пайда болатын нұсқаулықтарды орындаңыз.
Ескерту: аккумулятор батареясының төмен кернеуі берілетін сұйықтық көлемінің азаюына әкелуі мүмкін. Тексеруден бұрын аккумулятор батареяларын тексеріңіз.
- Сымдарды аккумулятор батареясының клеммаларынан ажыратыңыз.
- Дозалау клапанын шешіңіз.
- Назар аударыңыз! Дозалау клапанын зақымдамау үшін оған 12 В немесе 24 В тұрақты ток кернеуін қоспаңыз.
- Электр қосқышын және сұйықтық беру құбырларын қосыңыз.
- Ескерту: бұл тексеруді орындау үшін салқындатқыш сұйықтығы контурын қосу қажет емес.
24-сур. Сұйықтық шығынын тексеруге дайындық.
Дозалау клапаны мен өлшеуіш ыдысты (500 мл, қадам 5 мл) сыятын жеткілікті үлкен мөлдір пластик ыдысты алыңыз.
Дозалау клапанын ыдысқа салыңыз.
Ескерту: тексеру дозалау жүйесін толтырудан басталады. Бұл процесте дозалау клапаны жүйеден ауаны шығару үшін мезгіл-мезгіл ашылады. Бұл ретте сұйықтықтың бір бөлігі сыртқа шашырауы мүмкін, бұл ақаулық болып табылмайды.
Тексеру кезінде дозалау клапаны сұйықтықты өте ұсақ тамшылар түрінде шашыратады. Ұсақ тамшылардың ұшып кетуін болдырмау және өлшеу дәлдігін қамтамасыз ету үшін клапан мен ыдыстың үстіне таза пакетті немесе қақпақты қойыңыз.
Тексерудің басында сұйықтық шашырауының пішінін сәл реттеңіз. Келесіге назар аударыңыз:
- тым үлкен тамшылардың пайда болуы және ұштықтан сұйықтықтың тамуы;
- шашырау пішінінің симметриясының бұзылуы (қандай да бір жаққа ығысуы).
Осы белгілердің кез келгені табылған жағдайда тексеруді тоқтатып, дозалау клапанының ұштығын тексеріңіз. Қажет болса, тексеруді қайталап, сұйықтық шашырауының пішінін реттеңіз. Егер мәселе сақталса, дозалау клапанын ауыстырыңыз.
Шығынды тексеру:
- тұтануды қосыңыз;
- INSITE диагностикалық кешенін қосыңыз;
- ECM модулінің диагностикалық тексеру мәзірінде дозатор сорғысын мәжбүрлі қосу тексеруіне қатысты тармақты таңдаңыз;
- тексеруді орындау үшін дисплейде пайда болатын нұсқаулықтарды орындаңыз.
INSITE диагностикалық кешені тексеруді іске қосады, оның барысында сұйықтық 6 минут бойы бүркіледі.
Тексеру соңында INSITE диагностикалық кешені бүркуді автоматты түрде тоқтатады. Егер тексеруді аяқталғанға дейін тоқтату қажет болса, «STOP» (Тоқтату) түймесін басыңыз.
Тексеру аяқталғаннан кейін ыдысқа бүркілген сұйықтық көлемін өлшеңіз. Сұйықтықты өлшеуіш ыдысқа құйыңыз. Тексеруді үш рет орындап, нәтижелердің орташа мәнін алыңыз.
Ең аз көлем: 85 мл
Ең көп көлем: 115 мл
Ескерту: СКВ сұйықтығын бакқа қайта құймаңыз. Оны жергілікті қоршаған ортаны қорғау заңнамасына сәйкес кәдеге жаратыңыз.
Егер сұйықтық мөлшері нормаға сәйкес келмесе, сұйықтық сүзгісінің бітелмегеніне көз жеткізіңіз. Дозатор мен дозалау клапаны арасындағы құбырды ағуларға, бітелулерге немесе жоғары кедергіге тексеріңіз.
Ескерту: дозалау клапаны қоқыспен бітелуі мүмкін. Жаңа дозалау клапанын орнатпас бұрын дозатор сүзгісін ластану және бітелу белгілеріне тексеріңіз.
Жабдықты ажыратпас бұрын жылы суға малынған таза техникалық майлықпен жабдықтан сұйықтық қабатын кетіріңіз. Дозалау клапанын орнатыңыз.
Дозалау жүйесінен ауаны шығару
- Дозалау клапанының СКВ беру магистралін ажыратыңыз.
- Қосымша сұйықтық беру магистралін (№ 4919574) орнатыңыз.
- Беру магистралінің шығысына сұйықтықты жинауға жарамды ыдысты орнатыңыз. Сыйымдылығы 3,8 л шелекті пайдалану ұсынылады.
29-сур. Қосымша магистральді қосу. - Қосымша магистральдің шығу шлангісінің ұшын сұйықтықты жинау ыдысына түсіріңіз.
- Тұтануды қосып, INSITE диагностикалық кешенін қосыңыз.
- ЭБУ диагностикалық тексеру мәзірінде дозатор сорғысының қолмен жұмыс режимін тексеруге қатысты тармақты таңдаңыз.
Бұл тексеру барысында дозалау жүйесін толтыруға әрекет жасалады. Бұл ретте сұйықтық бактан ағызылып, қосымша магистраль арқылы сорғымен айдалады.
Ескерту: егер тексеру басталса, INSITE диагностикалық кешенінің көмегімен тексеруді тоқтату әрекетінен кейін де сорғы сұйықтық бере береді. Тексеруді тоқтату үшін тұтануды өшіру қажет.
Сорғының қолмен жұмыс режимін тексеру барысында сұйықтық ағынын бақылаңыз. Көпіршіктердің пайда болуы дозалау жүйесіне ауаның кіруіне жол беретін ағудың бар екенін көрсетеді.
Көпіршіктер болған жағдайда келесі бөлшектерді зақымдануларға немесе ағуларға тексеріңіз:
- СКВ дозаторының фитингтері;
- дозатордың беру құбыры;
- сұйықтығы бар бақ;
- сұйықтығы бар бақтың штуцерлері.
Зақымдалған бөлшектерді жөндеңіз немесе ауыстырыңыз.
Тексеруді аяқтау үшін тұтануды өшіріңіз.
Ескерту: егер бұл тексеру тым ұзаққа созылса, 1682 ақаулық коды белсенді болады. Тексеруді орындау ұзақтығы 5 минуттан аспауы керек.
