Қозғалтқыштың салқындату жүйесі — жабық типті, салқындатқыш сұйықтық центрифугалық насостан мәжбүрлі айналыммен жүреді.
Жүйедегі салқындатқыш сұйықтықтың температурасы қашықтан термометр арқылы бақыланады, оның датчигі цилиндр қақпағында орнатылған.
Сонымен қатар, термостат корпусының қақпағында салқындатқыш сұйықтықтың авариялық температурасының жарық сигнализаторының датчигі орнатылған.
Назар аударыңыз! Салқындату жүйесінде салқындатқыш сұйықтықтың авариялық температурасының жарық сигнализаторы жанған кезде дизельді пайдалануға тыйым салынады.
Салқындату жүйесіндегі салқындатқыш сұйықтықтың температурасы 85-тен 95 °C-қа дейінгі шекте ұсталуы тиіс.
Дизельді іске қосқаннан кейін жылытуды жеделдету және әртүрлі жүктемелер мен қоршаған ауа температурасында температуралық режимді автоматты реттеу үшін негізгі клапанның ашылу басталу температурасы 87 ± 2 °C болатын термостат қызмет етеді.
Қатты толтырғышы бар термостат қозғалтқышты іске қосқаннан кейін жылытуды жеделдетуге және әртүрлі жүктемелер мен қоршаған ауа температурасында температуралық режимді автоматты реттеуге арналған.
Кеңейту багы қыздырған кезде салқындатқыш сұйықтық көлемінің өзгеруін өтеуге және ауаны шығаруға арналған.
Сұйықтық насосы мен генератор қозғалтқыштың иінді білігінің шкивінен екі белдік арқылы жетеледі.
Қозғалтқыштың салқындату жүйесінің желдеткіші иінді біліктің шкивінен аралық тіректің шкиві арқылы жетеледі.
Назар аударыңыз! Қақ пайда болуының және қозғалтқыштың зақымдалуының алдын алу үшін салқындату жүйесінде суды пайдалануға жол берілмейді.
Салқындатқыш сұйықтықтың ағуына байланысты ақаулар пайда болған кезде ақауларды жойғанға дейін суды қысқа уақыт пайдалануға жол беріледі.
Салқындату жүйесіне техникалық қызмет көрсету
Салқындату жүйесіне қызмет көрсету кезінде күн сайын кеңейту багындағы сұйықтық деңгейі тексеріледі және қосылыстардың герметикалығы бақыланады.
Автобусты бос кеңейту багымен пайдалануға жол берілмейді. Сұйықтық деңгейі бақ корпусындағы «MIN» белгісінен жоғары болуы тиіс.
Жүйеде салқындатқыш сұйықтық ретінде төмен қататын сұйықтықты пайдалану керек.
Қақ пайда болуының алдын алу үшін салқындату жүйесінде суды пайдалануға жол берілмейді.
Салқындатқыш сұйықтықтың ағуы пайда болған кезде ақауды жойғанға дейін суды қысқа уақыт пайдалануға жол беріледі.
Төмен қататын сұйықтықтың тығыздығын жылдың суық кезеңінің басталуы алдында, сондай-ақ салқындатқыш сұйықтықтың ағуына байланысты салқындату жүйесін әрбір жөндеуден кейін бақылау керек.
Сыртқы белгілер (түсі, иісі және т. б.) салқындатқыш сұйықтықтың сапасын дұрыс анықтауға мүмкіндік бермейді.
Жылына бір рет күзде, техникалық қызмет көрсету кезінде салқындатқыш сұйықтықты ауыстыру керек.
Сұйықтықты ауыстыру алдында жүйенің герметикалығына көз жеткізу керек.
Назар аударыңыз! Тығыздығы жеткіліксіз салқындатқыш сұйықтықты пайдалану қозғалтқыштың бұзылуына себеп болуы мүмкін.
Салқындатқыш сұйықтықтың температурасын бақылаңыз. Қалыпты жұмыс температурасы 85–95 °C болуы тиіс.
Температура жұмыс температурасынан жоғары көтерілген кезде кеңейту багындағы, қажет болса радиатордағы салқындатқыш сұйықтық деңгейін тексеріңіз, радиатор мен құбырлардың герметикалығын тексеріңіз, желдеткіш белдіктерінің тартылуын және олардың күйін тексеріңіз.
Қажет болған жағдайда, бірақ автобустың әрбір 120 мың км жүрісінен кейін кемінде, салқындату жүйесін ластанудан жуыңыз.
Жуу үшін 1 л суға 50–60 г кальцийленген содадан жасалған ерітіндіні пайдаланыңыз.
Жүйені келесі тәртіппен жуыңыз:
- радиаторға 2 л керосин құйып, жүйені дайындалған ерітіндімен толтырыңыз;
- дизельді іске қосып, оны 8–10 сағат жұмыс істеуге немесе 350–400 км жүруге мүмкіндік беріңіз, содан кейін ерітіндіні ағызып, салқындату жүйесін таза сумен жуыңыз.
Иінді біліктің шкиві мен аралық тірек арасындағы желдеткіш белдігінің тартылуы аралық тіректің бекітпе гайкаларын босатып, оның эксцентрлік осін бұру арқылы орындалады.
Желдеткіш пен аралық тіректің шкивтері арасындағы белдіктің тартылуы тартқыш роликпен орындалады.
Генератор мен су насосы жетегінің белдіктерінің тартылуы генератор корпусын бұру арқылы жүргізіледі.
Д-245.9Е3 дизелінде компрессор жетегінің белдігінің тартылуы тарту механизмі арқылы роликпен жүргізіледі.
Тарту алдында тартқыш роликтің осінің тоқтатқыш болтын және реттеу бұрандасының тоқтатқыш гайкасын босату керек.
Содан кейін реттеу бұрандасындағы гайканы бұру арқылы бұранданы тартқыш роликпен бірге жылжыту керек.
Тартылуды бақылау серіппелі динамометрмен белдіктің иілу шамасы бойынша немесе КИ-8920 құрылғысының көмегімен жүзеге асырылады.
4 ± 0,2 кгс жүктеме кезінде белдіктің иілуі келесідей болуы тиіс:
- иінді білік пен аралық тіректің шкивтері арасындағы учаскеде — 14–20 мм;
- аралық тірек пен желдеткіш білігінің шкивтері арасындағы учаскеде — 13–18 мм;
- иінді білік пен генератордың шкивтері арасындағы учаскеде — 15–22 мм;
- генератор мен су насосының шкивтері арасындағы учаскеде — 7–12 мм;
- иінді білік пен компрессордың шкивтері арасындағы учаскеде — 15–22 мм.
Белдіктердің біреуі тозған немесе зақымдалған кезде ауыстыруды жинақтап (екі белдікті де) жүргізіңіз.
«Литол-24» жағармайы жинау кезінде су насосының мойынтірек қуысына салынады және түйінді жөндеуден (бөлшектеуден) кейін ғана ауыстырылады.
Су насосының, желдеткіш білігінің және желдеткіштің аралық тірегінің мойынтіректері бүкіл пайдалану кезеңінде жағармайды қажет етпейді.
